ئەیلول 19, 2021

ئه‌نوه‌ر قه‌ره‌داغی: ده‌یان ئاوازی من به‌ر گوێی خــه‌ڵك ده‌كـه‌وێت كه‌س نازانێت هی منه‌

ئه‌نوه‌ر قه‌ره‌داغی ئه‌گه‌ر له‌ ئیستاشدا كورد قه‌دری تواناو خه‌مخۆریه‌كه‌ی نه‌زانێت، ئه‌وا بۆداهاتوو تێده‌گه‌ین كه‌ چ هه‌گبه‌و گه‌نجینه‌یه‌كی هونه‌ریمان هه‌بووه، قه‌ره‌داغی خاڵی ده‌ستپیكی وه‌رچه‌رخانێكی مێژوویی بوو بۆ موزیكی كوردی له‌ هه‌رێمی كوردستان، ئه‌و چه‌ندین مۆدێل و شێوازی تازه‌ی هێنایه‌ ناو گۆڕه‌پانی هونه‌ری كوردیه‌وه‌.‌

سه‌ركه‌وت: هۆكارچیه‌ ئه‌و ئه‌و قوتابخانه‌ ئه‌كادیمیانه‌ی له‌و هه‌رێمه‌ی ئێمه‌دا هه‌ن، ناتوانن وه‌كو جاران ڕۆڵی به‌رچاو له‌ پێگه‌یاندنی هونه‌رمه‌ند ببینن، ئه‌و پێگه‌ زانستی و هونه‌رییه‌كان نه‌ماوه‌؟
قه‌ره‌داغی: بنه‌مای مامۆستایه‌تی نه‌ماوه‌، مامۆستا بۆته‌ هاوڕێی قوتابی، قوتابی بۆته‌ هاوڕێی مامۆستا، به‌رژه‌وه‌ندی پێش هه‌موو شتێك كه‌وتووه‌؛ كاتی خۆشی شتی وا هه‌بوو، به‌ڵام ڕێگریمان ده‌كرد، زۆر به‌توندی .
جاران خه‌ڵك بۆ خوێندن ده‌هات ، ده‌یوست فێربێت، داده‌نیشت گوێی لێده‌گرتی، پابه‌ندبوون هه‌بوو، من هه‌رگیز نه‌مدیوه‌ قوتابیه‌ك دوای من بێته‌ ژووره‌وه‌، به‌ جۆرێك وانه‌م پێ ده‌گووتن، خۆیان به‌ دوامدا ڕایان ده‌كردو، پابه‌ندی وانه‌كه‌ ده‌بوون، له‌ هه‌مانكاتدا مامۆستای واشمان هه‌بووه‌ قوتابی نه‌چۆته‌ ژووره‌وه‌، ئه‌گه‌ر مامۆستا به‌ مانای زانستی مامۆستا بێت و وانه و زانیار‌ی نوێی پێبێت ئه‌وا قوتابی خۆی به‌ دوایدا ڕاده‌كات، قوتابیم هه‌بووه‌ ئه‌وه‌نده‌ له‌گه‌ڵ موزیك و ژه‌نینی من ژیاوه‌و كاریگه‌ری له‌سه‌ر هه‌بووه‌ كاتێك ئامێرم ژه‌نیوه‌ گریاوه‌، باشه‌ ئه‌وه‌ چۆن بیری ده‌چێته‌وه‌؟ قوتابی تۆكمه‌و پڕزانیاریمان هه‌بووه‌ ، ئێمه‌ هانمان داون.
ئێستا سه‌رده‌مه‌كه‌ گۆڕاوه‌، بۆیه‌ ئه‌بێت پلانه‌كه‌ش بگۆڕی له‌گه‌ڵ سه‌رده‌مه‌كه‌ بیگونجێنیت، بزانیت چۆن مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ په‌یمانگایه‌ك، یان كۆلیژێكدا ده‌كه‌یت، یان له‌گه‌ڵ ده‌زگایه‌كی هونه‌ریدا. واته‌ جۆری مامه‌ڵه‌كه‌ له‌گه‌ڵ جۆری گۆڕانكاریه‌كان ئه‌بێ هه‌نگاو بنیت، نه‌ك هه‌ر به‌ هه‌مان ئاستی جاران بمینیته‌وه‌، چاوه‌روانی ڕه‌حمه‌تی خوا بكات، ئێستاش پرۆگرامه‌كان هه‌رئه‌و پرۆگرامانه‌ن كه‌ ئێمه‌ دامان ناون .
سه‌ركه‌وت: زۆر جار گه‌ڕیده‌و شانده‌ بیانیه‌كان كه‌ دێن سه‌ردانی په‌یمانگاو كۆلیژه‌ هونه‌ریه‌كان ده‌كه‌ن، ئه‌پرسن ئایا بۆ ئێوه‌ پڕۆگرامێكی كورده‌واریانه‌ی خوێندنی وانه‌ی پڕاكتیكیتیان نیه‌؟ ئایا پێویست ده‌كات ئێمه‌ پرۆگرامێكی كوردیانه‌مان بۆ خوێندنی پراكتیكی ئامێره‌كان هه‌بێت؟
قه‌ره‌داغی: زۆر گرنگه‌ پڕۆگرامێكی وانه‌ی پراكتیكی كوره‌واری و خۆماڵیمان هه‌بێت، به‌ڵام ئه‌بێ بپرسین ئایا ئه‌و مامۆستایانه‌ له‌و ئاسته‌دان بتوانن پڕۆگرامێكی وانه‌ی پڕاكتیكی كوردی دابنێن؟ ئایا چه‌ند خۆیان ته‌رخان ده‌كه‌ن بۆ ئه‌و دانانی پرۆگرامه‌؟.
مامۆستا ئه‌بێ خۆی ته‌رخان بكات نه‌ك له‌ چه‌ندین كه‌ناڵ ئیش بكات و فریای هیچ نه‌كه‌وێت. كاتی خۆی كۆمه‌ڵێك په‌رتووك له‌سه‌ر فێركردنی كه‌مان ده‌رچوو، من ڕام وابوو تێكه‌ڵكردنی ئه‌و هه‌موو شێوازی قوتابخانانه‌ هه‌ڵه‌یه‌، چونكه‌ سه‌ر له‌ قوتابی ده‌شوێنێت، ئه‌گه‌ر مامۆستایه‌كانمان پرۆگرامێكی وانه‌ی پراكتیك بۆ ئامێره‌كان دابنێن ئه‌وا كارێكی زۆر باش ده‌كه‌ن. تا ئێستا ئێمه‌ سیسته‌مێكی كارپێكردنمان نیه‌ له‌ ژیانماندا هه‌مووی به‌ میزاج به‌ ڕێوه‌ ده‌چێت، جڵه‌ویان به‌ڕه‌ڵاكردووه‌ بۆ مامۆستایاكان و ئیداره‌كان. خۆیان خۆیان به‌ڕێوه‌به‌رن، سیسته‌مێك نیه‌ بیانبات به‌ڕێوه‌.
نمونه‌یه‌ك ده‌گێڕمه‌وه‌ تازه‌ په‌یمانگای هونه‌ره‌ جوانه‌كانی سلێمانی كرابۆوه‌ له‌به‌شی شانۆ وانه‌ی چێژی موزیكم ده‌گووته‌وه‌، سه‌رپه‌رشتیارێك له‌ به‌غداوه‌ هات، هاته‌ وانه‌ی من ، دوای گووتنه‌وه‌ی وانه‌كه‌، ووتی چێژم زۆر لێی وه‌رگرت، هه‌ستم كرد قوتابیه‌كم، دوایی گووتی ئه‌بێ ئه‌و مامۆستایه‌ ببێته‌ نمونه‌‌یه‌ك بۆ مامۆستایه‌كانی تریش. دواتر له‌ به‌غدا (نایاب) ی بۆ ناردووم، ئه‌گه‌ر خه‌م له‌ناو دڵتا نه‌بێت ، ئه‌وا ناتوانی هیچ دروست بكه‌ی، من هه‌ر بۆ ئه‌و وانه‌یه‌ به‌ دواداچوونم كردو پرۆگرامێكی باشم كۆ كردوه‌وه‌و دروستكرد، بۆیه‌ تێیدا سه‌ركه‌وتوو بووم، هه‌وڵ و ماندوو بوونم زۆربۆیدا، به‌رنامه‌یه‌كی تۆكه‌مه‌م دانا، ئه‌وه‌ وای كرد له‌ (1989) له‌ به‌غدا بوومه‌ ئه‌ندامی لیژنه‌ی دانانی به‌رنامه‌، خودی هونه‌رمه‌نده‌كه‌ ڕۆڵ ده‌بینێت، ئێستا ئه‌و ڕۆڵه‌ نیه‌، ئه‌و خه‌مه‌ نیه‌، خه‌مه‌كه‌ هه‌ڵپه‌یه‌ بۆ ژیان ، هه‌ڵپه‌یه‌ بۆ گیرفان پڕبوون، هه‌ڵپه‌یه‌ كه‌وا چه‌ندی ده‌ست ده‌كه‌وێت، كاتی خۆی ئێمه‌ فیستیفاڵی ساڵانه‌مان ده‌كرد له‌ په‌یمانگا، بڕی (20دینار) مان بۆ خه‌رج ده‌كرا، هه‌موو كه‌لوپه‌ل و پێداویستی و ئه‌ندازیاری ده‌نگی و دیكۆر خۆمان ده‌مانكرد له‌سه‌ر گیرفانی خۆمان، ته‌نها له‌ پێناوی ئه‌نجامدانی فیستیفاڵه‌كه‌ چونكه‌ ڕێگریمان لێده‌كرا، بۆ ئه‌وه‌ی نه‌یكه‌ین، له‌ پێناوی سه‌لماندنی بوونی خۆمان نه‌ده‌وه‌ستاین. چه‌ندین رۆژ چالاكیه‌كانمان دووباره‌ ده‌كرده‌وه‌ هۆڵ جمه‌ی ده‌هات ، كاتێك ده‌ستمان پێده‌كرد كه‌س ده‌نگی نه‌ده‌هات، له‌گه‌ڵ به‌رهه‌مه‌كانماندا ده‌ژیان ، له‌ كۆتایدا به‌ چه‌پڵه‌ ڕێزان گوڵباران ده‌كراین، ئێستا ئه‌و كۆنسێرتانه‌ ببینه‌، بزانه‌ چۆن لێكی ده‌ده‌یه‌وه‌، ئایا سه‌رده‌مه‌كه‌ گۆڕیویه‌تی یان خودی هونه‌رمه‌نده‌كه‌، یان بارو دۆخه‌كه‌ گۆڕیویه‌تی، یان كه‌مته‌رخه‌می ده‌سه‌ڵاته‌، ئه‌وانه‌ هه‌مووی حه‌قی شڕۆڤه‌ كردن و باس كردنه‌.
- سه‌ركه‌وت: كاتی خۆی گروتینی ئیش كردن زۆر له‌ ئیستا گه‌رم و گور تربوو، ئێستا هونه‌رمه‌ند هه‌موو شتێك ئه‌خاته‌ ئه‌ستۆی حكومه‌ت، ئایا ئه‌وه‌ ڕه‌وایه‌؟ ئێستا سه‌رچاوه‌و كه‌ناڵی زۆر زیاتری فێربوون و ئیش كردن له‌به‌ر ده‌ستدایه‌، به‌ڵام هه‌ست به‌خه‌مساردی هونه‌رمه‌ندان ده‌كرێت.
قه‌ره‌داغی: كاتی خۆی مانگی (32) دینار موچه‌م بوو، له‌وه‌ش پاره‌م ده‌خسته‌ سه‌ر خه‌رجی هونه‌ره‌كه‌م، له‌ پێناوی ئیش كردن و خزمه‌تكردنی هونه‌ر، بۆ نمونه‌ له‌سه‌ر گیرفانی خۆم ده‌چوومه‌ ناوچه‌ی شاره‌زوور بۆ كۆكردنه‌وه‌ی ئاوازو گۆرانی میللی و ڕه‌سه‌ن، من بۆ پرسیارێك لیره‌وه‌ چومه‌ته‌ به‌غدا گیرفانم ته‌نها به‌شی هاتن و چوونه‌كه‌ی تێدا بوه‌، كاتێك خه‌م نه‌بوو له‌ دڵ و ده‌رونماندا بیانوو زۆره‌، ئیستا پاره‌ بۆته‌ ئامانج ، دونیایه‌كه‌ هه‌مووی وایلێهاتووه‌، نه‌ك ته‌نها له‌ ناوه‌ندی هونه‌ری، دونیا هه‌مووی بۆته‌ مادده‌، مادده‌ بۆته‌ پێوه‌ری رۆشنبیری و، كه‌سێتی و، دروستكردنی زۆر شت،ئه‌وانه‌ هه‌مووی كێشه‌یان بۆ ئێمه‌ درووستكردووه‌.
- سه‌ركه‌وت: كورد ته‌نها گۆرانیبێژ به‌ هونه‌رمه‌ند ده‌زانێت. ئاستی هۆشیاریمان له‌و ئاسته‌دا نیه‌ كه‌ توێژه‌رو، موزیكۆلۆجیستێك و، میژووناسێكی موزیكی و، ئامێرناس و، ئاوازدانه‌ر به‌ هونه‌رمه‌ند بزانن، ئه‌مه‌وێ ڕای به‌ریزتان له‌و باره‌یه‌وه‌ بزانم؟.
- گۆرانی بێژ به‌رده‌وام وه‌ك سونبول و ئه‌ستێره‌ ده‌رده‌كه‌وێت،گروپی موزیك پاشكۆی گۆرانیبێژ بووه‌، خه‌ڵك خه‌می ئه‌وه‌ی نیه‌ كێ موزیك بۆ گۆرانبێژه‌كه‌ ده‌ژه‌نێت، به‌ڵام له‌ چێژی موزیك ئه‌وه‌یه‌ كه‌ تۆ گوێ له‌ به‌رهه‌مێك ده‌گری بزانیت كێ دانه‌ره‌كه‌یه‌...؟ گروپ و ژه‌نیاره‌كان كێن؟ تێكستی كێیه‌؟ گۆرانیبێژ كێیه‌؟.
زانینی ئه‌وانه‌ جۆره‌ چێژێكی تایبه‌ت ده‌به‌خشێ، كاتێك ئه‌وانه‌ت نه‌زانی سه‌ر پێی گوێی لێده‌گری، كۆمه‌ڵگای ئێمه‌ش كۆمه‌ڵگایه‌كی سه‌ر پێییه‌، به‌ رووكه‌شی شت ئه‌بینێ، قوڵ نابێته‌، بیستنی گوزارشتیمان نیه‌، له‌گه‌ڵ موزیك و له‌گه‌ڵ ژیاندا، زۆر كه‌س له‌گه‌ڵ ژه‌نینی موزیكه‌كه‌م سه‌ر ده‌له‌قێنێ به‌ڵام به‌ سه‌رپێیانه‌ ئه‌وه‌ ده‌كات، موزیكه‌كه‌ ڕه‌نگدانه‌وه‌ی نیه‌ له‌ناو دڵ و ده‌روونیدا، سیسته‌مێك بۆ ئه‌و گرفتانه‌ نین، بۆ نمونه‌ كاتێك تیپی موزیكی سلێمانی چالاكیه‌ك ده‌كات، ناساندنیكی كورت له‌سه‌ر تیپه‌كه‌و ژه‌نیاره‌كان و ئاوازدانه‌ره‌كان و لایه‌نه‌كانی تری چالاكیه‌كه‌ باس ناكرێت، كه‌ زانیاری بداته‌ گوێگرو، گوێگر فێری قوڵبوونه‌وه‌ بكات، گوێگریش بۆ گۆرانیبێژه‌كان دێن ، نه‌ك بۆ تیپه‌كه‌، تا ئێستا نه‌مانتوانیوه‌ كه‌سایه‌تی موزیسیانه‌كان بسه‌پێنین، چونكه‌ جاری وا هه‌یه‌ هه‌ڵه‌ی گۆررانیبێژێك له‌سه‌ر هه‌مووان ده‌كه‌وێت و خراپیه‌كه‌ی بۆ هه‌موومانه‌، جیا له‌وه‌ میدیاكان ڕۆڵێكی خراپ ده‌بینن، بۆ نمونه‌ گوێ له‌ رادیۆی (قاهیره‌) بگره‌ كاتێك گۆرانیه‌ك بڵاو ده‌كاته‌وه‌ ووردترین زانیاری له‌سه‌ر گۆرانیه‌ ده‌دات، هه‌ر له‌ ئاوازدانه‌ره‌وه‌، تا ژه‌نیارو تێكست و كاره‌ هونه‌ریه‌كانی تر. به‌ڵام لای خۆمان ده‌یان ئاوازی من به‌ر گوێی خه‌ڵك ده‌كه‌وێت كه‌س نازانێت هی منه‌. ئه‌و گرفتانه‌ سیسته‌م چاكی ده‌كات.

 

سه‌ركه‌وت بورهان - هه‌ولێر

© 2017 Hawler