تشرینی دووەم 26, 2020

نرخی ڕیفراندۆم لای زێڕینگەرە

 

مەشخەڵ كەوڵۆسی

لەدوای پرۆسەی ڕیفراندۆم، زۆرێك لە سیاسەتمەدار و قەڵەم بەدەست كەوتنە خۆ بۆ كەمكردنەوەی شكۆی ڕیفراندۆم وەك پرۆسەو جومگەیەكی مێژوویی كورد. ئەوان پلانێكی وردیان هەبوو بۆ تێكدانی ڕاستییەكان و چاوبەستكردن لەخەڵك و لەمێژووی كوردستان، پوختەی پلانەكەشیان ئەوەبوو كەلەبری فۆكەس خستنە سەر خودی پرۆسەی ڕیفراندۆم، هاتن سەرنجی خەڵكیان گواستەوە بۆسەر ڕووداوەكانی دوای ڕیفراندۆم.
ئەڵبەت لەوەشدا سودێكی زۆر گەورەیان لەدوو خاڵ بینی:
یەكەم ، سادەیی خەڵك و نەبوونی وشیاری سیاسی و یاسایی لای تاكەكانی كۆمەڵگە كە زۆر بەئاسانی دەتوانرێت هەڵبخەڵەتێنرێت.
دووەم، ناسۆرەكانی خەڵك و نەبوونی مووچە و هەبوونی قەیرانێكی دارایی تاقەت پڕوكێن.
ئەوان هاتن شكستی سیی ساڵ حوكمڕانی و هەموو شكستەكانی تریان خستە ئەستۆی ڕیفراندۆم، تەنانەت گوتیان: ئەگەر ڕیفراندۆم نەكرایە، قەیرانەكان دروست نەدەبوون.
سۆسیۆلۆگ و دەروونناس و ڕەگەزناسەكان لەسەر ئەوە هاوڕان كە میللەتانی ڕۆژهەڵات بەگشتی و كوردیش لەنێویاندا، یادەوەرییەكی لاوازیان هەیە، بۆیە كاتێك نوسەرێك، یان بابایەكی حیزبی، دەست دەبات بۆ خەڵەتاندنی خەڵك، ناترسێت لەوەی جەماوەر ڕاستییەكانی لەیادەوەری خۆیدا پاراستبێت و ، پرسیاری ئاراستە بكات! هەر ئەوەش وادەكات بڵێت: ئەگەر ڕیفراندۆم نەبووایە، فڵان شكست یان فیسار پاشەكشە نەدەكرا!.
ئەوەی تاكو ئێستا جێگەی سەرنجە، ئەوەیە چەندە نەیارەكانی ڕیفراندۆم دەستبەكاربوون بۆ لەكەداركردنی ئەو پرۆسەیە، نیو ئەوەندە لایەنگرەكانی لەهەوڵدانەبوون بۆ پاراستن و ئەرشیفكردنی ڕاستییەكانی ڕیفراندۆم و ڕوونكردنەوەی بەها و بایەخ و كاریگەرییەكانی پرۆسەكە لەئیستا و ئایندەی كوردستاندا.
تا ئیستاش پرۆسەیەكی ماركێتینی بەهێز و پڕبەپێست بۆ ڕیفراندۆم نەكراوە. ئەوەی كە ڕیفراندۆمی هێشتۆتەوە لەناو شەقامی سیاسی و میدیاییدا، جادوی خودی پرۆسەكەو نەمریی و كاریگەرییەكانی خۆیەتی، نەك ئەوەی لایەنگرەكانی توانیبێتیان پڕ بەپێست كاری لەسەر بكەن.
ئەوەی كە ڕیفراندۆم دەپارێزێت، خودی ڕیفراندۆم خۆیەتی، تا هەنوكە هەروابووەو، لەئایندەشدا، هەر وا دەبێت، مەگەر مۆجیزەیەك لە ئەقڵی لایەنگرەكانی ڕیفراندۆم دروست ببێت و دەزگایەكی تایبەتی دروستبكەن بۆ ئەرشیفكردن و ڕوونكردنەوەو بەزیندووی هێشتنەوەی وردترین ڕووداوەكانی ڕیفراندۆم.
لێرەدا ئەوەی دەكرێت وەك ڕاستییەك مامەڵەی لەگەڵ بكرێت، ئەوەیە كە ڕیفراندۆم، پرۆسەیەكە، ئەگەرچی لەئیستادا بەهۆكاری ئەو هەموو فشارەی لەسەر نەتەوەی كوردبوو، فرێزكراوە، بەڵام مانای ئەوەنیە كەكورد پێویستی پێی نیە، یان بۆ هەتایە دەستبەرداری بووە. بەڵكو پرۆسەیەكی یاسایی وڕێك و ڕەوانەو ئامانج لێی دروستكردنی دەوڵەتی كوردستانەو، خەڵكی كوردستان دەنگی داوەو وەكالەتی كردۆتەوە بۆ ئەوەی دەوڵەتی بۆ دروستبكرێت، بەڵام خەڵك دیاری نەكردووە كە كێ و كەی و چۆن ئەو دەوڵەتە دروست بكرێت.
بۆیە پرۆسەكە نەمرە، یاساییە، كاریگەریی پلەیەك هەیە لەپاراستن و تۆكمەكردن و گەورەكردنی مافەكانی نەتەوەی كورد. ئەگەرچی نەیارەكانی ڕیفراندۆم لەناوخۆی كورددا، هەوڵیانداوەو هەوڵ دەدەن ڕاستییەكان بشارنەوە لەخەڵك، بەڵام دوژمنانی كورد خۆیان ئەو ڕاستییە زۆرباش دەزانن كە ڕیفراندۆم بەهای یاسایی خۆی پاراستووەو، هەركان بڕیاری سیاسیی هەبێت، گەلی كوردستان دەتوانێت ڕیفراندۆم كارا بكات و، دەوڵەتی خۆی دروست بكات.
وتەبێژی سەرۆكوەزیرانی عێراق، لەدوایەمین لێدوانیدا ئەوەی نەشاردەوە كە ئەگەر مووچەو مافەكانی كورد دابین نەكەن، كورد دەگەڕێتەوە بۆ ئەزمونی ڕیفراندۆم! واتە ئەوان دەزانن كە توانا و هێزی یاسایی ڕیفراندۆم چەندەو تاكوێ بڕدەكات و چ كاریگەرییەكی هەیە. ئەوەش باشترین وەڵام بوو بۆ هەموو نەیارە ناوخۆیی و دەرەكییەكانی ڕیفراندۆم. پێی گوتن: ڕیفراندۆم زێڕی سەرمۆرەو، نرخی ئەو زێڕەش لای زێڕینگەرە ڕاستەقینەكانە.
سەرۆكی ناوەندی چاوی كورد

© 2017 Hawler