 زكرى مووسا |
گەورەترین گرفتی دەوڵەتی عێراق، غیابی ئیرادەی دانیشتووان و نادیتەگرتنی تایبەتمەندییە نەتەوەییەكانی عێراقییەكان لە دامەزراندنی دەوڵەت بوو. دەوڵەتی عێراق لەدایكبووی بارودۆخێكی دەولیی دڵڕەق و پارسەنگەكانی هێزی سیاسەتی نێودەوڵەتیی دوای شەڕی یەكەم بوو. ئەو بابەتە، بوو بە هۆی ئەوەی هیچكات دەوڵەتی عێراق هەڵگری مانا حەقیقییەكەی نەبێت. هەردەم ڕووبەڕووبوونەوەی نێوان خەڵك و دەستەڵات باڵی بەسەر فەزای سیاسیی وڵاتدا دەكێشا. ڕاستە هەوڵی بەزۆرلكاندن و توندوتیژی و سەركوتكاریی حكوومەتەكان لە ڕواڵەتدا دەوڵەتێكی بەهێزی پێشانی جیهان دەدان، بەڵام ڕووخانی بەعس پەردەی لەسەر ئەو گرفتە بنەڕەتیانە لادا كە ڕاستەوخۆ بابەتی دەوڵەتبوونی عێراقی دەخستە ژێر پرسیارەوە. ئەو ڕەوشەی ئێستاكە لە عێراقدا بەرقەرارە، ماهییەتی ئەو هەڵە مەزنەی زلهێزەكان لە دروستكردنی دەوڵەتی عێراقی پتر دەرخستووە.
دوای پڕۆسەی ئازادبوونی عێراق، لایەنە سیاسییەكانی عێراقی دەرفەتێكی تازەیان پێ بەخشرا بۆ ئەوەی لە دووبارە بنیاتنانەوەی دەوڵەتدا پێداچوونەوە بە سیستمی فەرمانڕانیی وڵات بكەنەوە. دوای حەوت ساڵ وا پێدەچێ عێراقییەكان وەك پێویست سوودیان لەو دەرفەتە وەرنەگرتبێت و، لایەنەكان لە گۆشەنیگای ڕابردوو، بەڵام بە ڕەنگێكی جیاوازتر و پڕكێشەتر سەیری چەمكی دەوڵەتداری دەكەنەوە. قووڵتركردنی كێشەی كەركووك و نانەوەی بەربەست لە بەردەم چارەكردنیدا، هێمای ئەو تێڕوانینە هەڵە و مەترسیدارەیە كە لایەنە سیاسییەكانی عێراق بەرانبەر مافی ڕەوای خەڵك و دادپەروەری و چەمكی هاووڵاتیبوون و دیموكراسی هەیانە. عینادیی هەندێ لایەنی عەرەبی لەسەر پشتگوێخستنی داواكاریی دانیشتووانی كەركووك، گەواهییەكی بەهێزە لەوەی كە شۆڤێنیزم هێشتاكە باڵادەست و زیندووە و دەتوانێ هەوڵە نیازپاكەكان پەك بخات و هەموو شتێك بۆ خاڵی سفر بگەڕێنێتەوە. ئەو قسەیەی هەندێ چاودێری بیانی زۆر ڕاستە كە پێیان وایە كەركووك هێمای كێشە جەوهەرییەكانی عێراقە و كەركووك نموونەی عێراقێكی بچووكە و، ئەگەر كێشەی كەركووك چارە بكرێت، دەكرێ كێشەكانی دیكەیش چارە بكرێن.
لەو چەند ساڵەدا هەموو هەوڵێك بگرە بە پێشنیازەكانی نەتەوە یەكگرتووەكانیشەوە، بۆ چارەكردنی كێشەی كەركووك و جێبەجێكردنی ماددەی 140 و تەنانەت ئاوەدانكردنەوەی كەركووك و بوودجە و خزمەتگوزارییەكانی ئەو شارە غەدرلێكراوە تووشی پیلانی ناوخۆیی و دەرەكی و هەناسەی نامەدەنی و بێئینسافیی هاتووە. هەندێك، ئەوەندەی گیرۆدەی گرێدەروونییەكانن كە كاتێك دانیشتووانی كەركووك لە 28ـی تەمووزی 2008ـدا لە دژی پیلانێكی ناهەق بە شێوەیەكی ئاشتیخوازانە ناڕەزایەتییان دەربڕی، دەستی خۆیان لە تاوان و كوشتنی خەڵكی بێگوناح نەپاراست. ئەو مشتومڕ و پیلانانەی لە بەغدا دژی بەرژەوەندییەكانی عێراق و خەڵكی كەركووك دەكرا، بە ئاشكرا هیچ ڕێزێكی بۆ ئیرادەی ڕاستەقینەی دانیشتووانی كەركووك دانەدەنا و ئەوەیش خۆی لە خۆیدا دووبارەكردنەوەی ئەزموونە دۆڕاوەكەی پێشتر بوو.
خۆپێشاندانی خەڵكی كەركووك لە 28ـی تەمووزی 2008ـدا و ڕشتنی خوێنی كەركووكییەكان لەو ڕۆژەدا، نماییشێكی كەموێنەی ڕووبەڕووبوونەوەی دوو جیهانبینیی جیاوازی دوای ڕووخانی (سەددام) بوو كە یەكەمیان مەزڵووم و ئاشتیخوازە و وای بۆ دەچێ كە كلیلی كردنەوەی گرێكوێرەكەی كەركووك، گەڕانەوەیە بۆ ویستی دانیشتووانی ئەو شارە و دووەمیشیان جیهانبینییەكی تەسكبین و نكۆڵیكارە كە تۆندڕۆیی نەتەوەیی و ئایینی و خزمەتكردنی ئەجێندای هەرێمایەتی لە سەرووی ئیرادەی هاووڵاتیانی ڕەسەنی شاری كەركووك دەزانێت.
دوای دوو ساڵ لە ڕوودانی كارەساتی تەقینەوەی خۆپێشاندانەكەی خەڵكی كەركووك و نزیكبوونەوەی وادەی كشانەوەی هێزە ئەمەریكاییەكان، پێویستە هێزە سیاسییەكانی عێراق ئەو جورئەتەیان هەبێ و بۆ چارەكردنی كێشەی كەركووك ئەزموونی ڕێزگرتن لە ویستی دانیشتووانی كەركووك تاقی بكەنەوە.
|
| |
 بابهتی دیکهی نووسهر |
| » درزی نێو كۆمەڵگەی كوردی كێیە؟ |
| » عوقدەی ئۆدیپ و لەتوپەتكردنی نەتەوە |
| » نەوت و وزە و بەرژەوەندیی نەتەوەیی |
| » كابینەی ئینتما و دڵنیایی |
| » خەڵكی دی چۆن قەزاوەت دەكەن؟ |
| » پەیامێكی دیكە ... |
| » شۆڕشگێڕی فێری چیی كردین؟ |
| |
