 حەسەن ئەحمەد مستەفا |
دەتوانین هۆكارە بنەڕەتییەكانی پێكنەهاتنی حكوومەتی عێراق، لە پاش دواپڕۆسەی هەڵبژاردنەكانی وڵاتەكەدا، لە دوو شوێن بە دەست بخەین كە عێراقییەكان تێیدا پێناسەیەكی ڕاستەقینە لە دوو فاكتەر دەكەن.
یەكەم: دابەشبوونی هێز و قەوارە سیاسییەكانی عێراق بەسەر پێكهاتە تایەفی و مەزهەبییەكاندا، فاكتەری یەكەمە، ئەمانەیش هێندەی لە ژێر كاریگەریی مێژووی سیاسی و كۆمەڵایەتیی سونەتی عێراقدان، هێندە بە ئازادیبوونی وڵاتەكەوە پابەند نین، مێژووی ئەوانە لێوانلێوە لە تۆڵەسەندنەوە و بێبەشكردنی ئەوی دیكە و سەركوت و كوشتوبڕین.
دووەم: كاریگەریی فاكتەری دەرەكی، دابەشبوونێك كە لە خاڵی یەكەمدا ئاماژەمان پێ دا، پێوەندییەكی سرووشتی بە ڕەهەندی دەرەكییەوە هەیە، سەركێشانی مەزهەبەكان و تایەفە جیاوازەكان بۆ سەر قووڵایی وڵاتە جیاوازەكانی هەرێمایەتی، سیمای هەرە بەرچاوی وڵاتەكانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە و هیچ كامێكیشیان شانی خۆیان لە شانی عێراق نادەن. ل
ەم ڕووەوە، ناكۆكیی نادیموكراسیی عێراقییەكان لە هەمبەر پرس و بابەتە نێوخۆیی و دەرەكییەكان، دەكەونە ژێر كارتێكردنی ئەم ڕاستیانەوە، كە محتەواكەی بارگاوییە بە برینەكانی مێژوو، دواجار كەسایەتییەكەیان كە دەرەقەتی ئەوە نایەت خۆی لە كاریگەرییە كۆمەڵایەتییەكانی ئەم مێژووە بریندارە ڕزگار بكات، چانسەكانی دیموكراسی و دەسكەوتەكانی مۆدێرنیزمی لە عێراقدا بۆ خۆی پاوان كردووە. ڕەنگە خاڵێكی دیكە ترس بێت لە (پێگەی سەركردە)، چونكە لە عێراقدا بەردەوام جگە لە قۆرخكردن و بەكارهێنانی سەركردایەتی بۆ ئیحتیكاری توانا ماددی و مۆراڵییەكان، ئەزموونێكی دیكەی لێ نەبینراوە، ئەم كولتوورە مەترسیدارە كودەتائامێزە لە لایەن سەرۆكوەزیرانی ئێستایشەوە ئەزموون كرا. بەرهەڵستیی لایەنەكان بەرانبەری و پێداگریی ئەویش بۆ هێشتنەوەی پۆستەكەی، ڕاستیی بابەتەكەیە.
كورد و كارەكتەرەكانی 22ـی تەمووز
لە دەیەكانی پێشوودا، (داهاتوو) چاوبڕینە "سەبری مێژوو" بوو! كەچی داهاتووی ئێمەی كورد لە ئێستادا، تەنیا چەند هەفتەیەكە لە دوای پێكهێنانی كابینەی نوێی ئەم حكوومەتەی كە گیری خواردووە و پێك نەهاتووە. 22ـی تەمووزی 2008، ئەم گەلەكۆمەكییەی لە كورد كرا، ڕەنگە باشترین بەڵگەی ماددی بێ بۆ ئەوەی ڕەوایەتی بە ترسی خۆمان لە داهاتووی عێراق بدەین، كە (124) پەرلەمانتاری سەر بە نزیكەی تەواوی قەوارەكانی ناو پەرلەمان، دژ بە كورد و كەركووك و ماددەی (140)، لە ڕێگەی ماددەی (24)ـی یاسای هەڵبژاردنەكانی عێراقەوە نماییشیان كرد. ئەوانەی كە بەشداری پیلانەكە بوون، هەمان ئەوانەن كە (فاكتەری یەكەم) لە سەرەتای ئەم سەروتارەدا ئاماژەی پێ دراوە، ئەوان كەسانێك بوون كە ناوە ناوە لە كۆبوونەوەكان دەردەچوون و لە ڕێگەی تەلەفۆنەوە تەوجیهاتیان وەردەگرت و ناكۆكی و هەستیاریی دەوڵەتانی دیكەیان دژ بە كورد دەهێنایە ناو كۆبوونەوەكانەوە، ئەمەیش ڕاستیی فاكتەری دووەم دەسەلمێنێ كە لە سەرەوە ئاماژەی پێ دراوە. كارەكتەرەكانی 22ـی تەمووز و ڕۆحی دژەكوردیان، نەك ماون، بەڵكوو لە دۆخی ئێستادا زیاتر گەڕاونەتەوە سەر كولتوورە پڕ لە موئامەرە و نادیموكراسییەكەیان، لەبەر ئەمەیە پێمان وایە تا زووتر ململانێیە نادیموكراتییەكان دامركێندرێنەوە، زیاتر ئەم دۆخەیش دادەمركێتەوە، "كە ئەمانەی ناچارین لەگەڵیاندا بژین" تێیدا دەگەڕێنەوە ناو برینەكانی مێژوو، ناو ڕۆحی دوژمنكاری سونەتی، جێگیریی سیاسی لە عێراقدا، دەستێوەردان كەمتر دەكاتەوە، لەگەڵ ئەمەیشدا، حەقیقەتی عێراق پێمان دەڵێت: ململانێی كورد و ئەوان لە عێراقی دوای 2003 سەختترە لە چاو عێراقی پێشوو و، ئەمەیش ئەمانەتی یەكگرتوویی دەداتە دەست هەموو كوردێك.
|
| |
 بابهتی دیکهی نووسهر |
| » توركیا...سێ فاكتەری گوشار |
| » یەكهەڵوێستی، سیاسەتی بەرژەوەندیی گەلە |
| » گەشەی ئابووری لە هەرێمدا |
| » تەنگژەی نێوان توركیا و ئیسڕائیل |
| » دەرفەتی ئاشتی و پێكەوەژیان |
| » ڕووەكەی دیكەی گرووپی ئاشتی |
| » كۆششی دیپلۆماسیی نێچیرڤان بارزانی |
| |
