کانونی دووەم 22, 2018

واشنتن‌تایمز:(عەبادی) و پێشێلکارییەکانی دەستوری عێراقی

لەساڵانی ڕابردوودا لەلایەن حکومەتی عێراقیەوە چەندین جار پێشێلی دەستورکراوە، ئەوەش هۆکاری سەرەکی ئەوەبوە کە کورد بەرەو سەربەخۆیی هەنگاوبنێ و ڕیفراندۆم ئەنجامبدات.

بەگوێرەی ڕاپۆرتێکی (واشنتن‌تایمز) لەماوەی ڕابردوودا (حەیدەر عەبادی) سەرۆکوەزیرانی عێراق لەوڵاتەکەی خۆیدا هەڵسوکەوتی بەناڕێکی و خراپی لەگەڵ هاوڵاتیانی کورددا کردوە، وە

پێویستە ئەو شێوە هەڵسوکەوتکردنە بێتە کۆتایی پێهێنان.
مافەکانی گەلی عێراق بەپێکهاتە جیاوازەکانەوە لەناو دەستوری عێراقیدا چەسپێنراوە، بەڵام لەعێراقدا دەستور وەکو خۆی جێبەجێ نەکراوە بەتایبەتی ئەو بڕگانەی کە پەیوەستن بەمافەکانی

گەلی کوردەوە.
لەدوای ڕیفراندۆم، عێراق مامەڵەیەکی نەشیاو لەگەڵ گەلی کورد دەکات، ئەو هەنگاوانەشی بەبەرچاوی وڵاتانی جیهانەوە ئەنجامداون. ئەمەریکا و، وڵاتانی دیکەی ڕۆژئاوا تاڕادەییەک بێدەنگ بوون لەسەر ئەو جۆرە مامەڵەیەی عێراق لەگەڵ گەلی کورد بەڵام لەئێستادا پاڵپشتیکردنی کوردەکان بەشێوەیەکی بەرفراوان بەدیدەکرێ.
لەو بارەیەوە لەڕاپۆرتەکەدا هاتوە، دواجار (ڕێکس تیلەرسن) وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا ئاشکرایکردوە، واشنتن لەپاڵ گەلی کورددا دەوەستێت لەهەوڵەکانیان بۆ جێبەجێکردنی تەواوی

دەستوری عێراقی.
ئەو ڕاستیە ئەوە دەسەلمێنێ کە ئەمەریکا و وڵاتانی دیکەیش لەسەرانسەری جیهاندا داوا لە (حەیدەر عەبادی) سەرۆکوەزیرانی عێراق دەکەن ڕێز لەدەستوری عێراق بگرێ و جێبەجێی بکات.
لەڕاستیدا جێبەجێکردنی دەستور گەرەنتی ئاشتەوایی و سەقامگیری وڵاتەکە دەکات، وە (نێچیرڤان بارزانی) سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان بەفەرمی ئەوەی ڕاگەیاندوە و ئاماژەی بەوەداوە، ئەگەر بەغدا و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی عێراقێکی سەقامگیریان دەوێت، پێویستە بەغدا بەجیدی پابەندبێ بەجێبەجێکردنی هەموو بڕگەکانی دەستوری عێراقیەوە.
بەپێی ڕاپۆرتەکە ئەگەر عێراق دەستوری فیدڕاڵی جێبەجێکردبایە، کورد کەمتر بیری لەڕیفراندۆم و بەرەو سەربەخۆیی بوون دەکردەوە، هەروەها ئەو شەپۆلە خۆپیشاندانانەی تازەیش

ڕوویاننەدەدا، بۆیە پێویستە و گرنگە کە ئەمەریکا بە حکومەتی ناوەندی بەغدا بڵێ ستەم لەسەر گەلی کورد ڕابگرێ و بەدوای دەستور بکەوێ.
(حەیدەر عەبادی) سەرۆکوەزیرانی عێراقی لەماوەی ڕابردوودا مامەڵەی لەگەڵ کوردەکان بەنایەکسانی کردوە لەوڵاتەکەیدا، لە (ماددەی ١٣١) ی دەستوری عێراقدا هاتوە، کوردەکان مافی یەکسانیان لەداهاتی عێراقدا بەردەکەوێ، وە حکومەتی ناوەندی بەغدا مەرجە بودجەی هێزەکانی پێشمەرگە دابینکات، ئەو هێزەی کە بەرپرسن لەئاسایشی ناوچەکانیان.
هەڵبەتە حکومەتی ناوەندی بەغدا ئەو ماددەیەی جێبەجێ نەکردوە، بودجەی پێویست و چەک و تەقەمەنی بۆ پێشمەرگە نەناردوە بۆ ئەوەی بتوانن شەڕی داعش بەشێوەیەکی باشتر و

ئاسانتر بەڕێوەببەن، وە موچەی فەرمانبەرانیشی ڕاگرتوە، ئەوەش وایکردوە کورد پشت بەداهاتی فرۆشتنی نەوت ببەستێ بۆ ئەوەی خەرجیەکانی دابینبکات.
ماددەییەکی دیکەی دەستوری عێراق کە بەلای کوردەوە گرنگبوە جێبەجێبکرێ (ماددەی ١٤٠) ی دەستوری عێراقە، ئەو ماددەیە چارەسەری ناوچە جێناکۆکانی کەرکوک و دەوروبەری کردوە و دەبوایە تاوەکو (٣١ی تەمموزی ٢٠٠٧) ئەو ماددەیە جێبەجێ کرابایە بەڵام هێشتا ئەو ماددەیە جێبەجێنەکراوە، هێشتا کورد داوای گفتوگۆ دەکات بۆ چارەسەرکردنی ئەو ناوچانە و جێبەجێکردنی

ئەو ماددە دەستوریە.
بەلای کوردەکانەوە (کەرکوک دڵی کوردستانە) کورد لەسەردەمی ڕژێمی سەددامدا پاکتاوی ڕەگەزی کراون لەو ناوچانەدا و، لەدوای سەددامیش هێشتا مافەکانی خۆیان بەدەست

نەهێناوەتەوە و ستەم و چەساندنەوەیان بەردەوامی هەیە.
عێراق لەدوای ڕیفراندۆمی کوردستان، هێرشی کردە سەر کەرکوک و ناوچەکانی دیکە، کورد لەوێ کوژران و، لێیاندراوە و، ماڵەکانیان تاڵانی کراوە و، ناچارکراون هەڵبێن، زۆربەی کوردەکان دەڵێن کە عێراق ڕۆحی دەستوری پێشێلکردوە و، ئەو یادەوەرییە تاڵانەی ڕژێمی پێشوی بیرهێناونەوە، بۆ ئەوان زۆر قورسە بەو شێوەیە بەشێک بن لەعێراق.
هەروەها (ماددەی ١١٤) ی دەستور کە تایبەتە بەسنورەکان، لەو ماددەیەدا هاتوە، سنورەکان دەبێ بەهاوبەشی لەگەڵ حکومەتی هەرێمی کوردستاندا بەڕیوەببرێن، ئەوەش ئەوە دەگەێنێ کە کوردەکان دەتوانن فڕۆکەخانەی خۆیان هەبن و بەڕێوەیان ببەن. کەچی عێراق فڕۆکەخانەکانی هەرێمی کوردستان ڕاگرتون و ناهێڵی گەشتی نێوەدەوڵەتیان لێوە ئەنجامبدرێ، (عەبادی) و

حکومەتەکەی لەو بڕگەیەشدا بەدوای دەستوری عێراق نەکەوتون.
کورد لەعێراقدا هەست بەنایەکسانی دەکات لەمافەکانی لەنێوان کورد و عەرەبدا، ئەوە هەر لەپێشێلکارییەکانی دەستوردا خۆی نەبینیوەتەوە و بەس، بەڵکو لەو نزیکانەدا کاتێ (حەیدەر عەبادی) سەرۆکوەزیرانی عێراقی سەرکەوتنی هێزەکانی عێراقی بەسەر داعشدا ڕاگەیاند ڕۆڵی کورد و هێزەکانی پێشمەرگەی لەشەڕی داعشدا فەرامۆشکرد ئەوەش بۆ خەڵکی کوردستان هەستێکی ناخۆش و ستەمێکی دیکە بوو. وەزارەتی پێشمەرگە لەڕاگەێنراوێکدا وەڵامی (عەبادی) یان دایەوە لەبەشێکیدا ئاماژەیان بەوەداوە، ئەو پێشمەرگانە گیانی خۆیان کردۆتە قوربانی لەپێناو شکستپێهێنانی داعشدا، چۆن (بەڕێز عەبادی) دەتوانێ چاوەڕی ئەوە لەخێزانەکانی شەهیدەکان و بریندارەکانی پێشمەرگە و گەلی کوردستان بکات هەتا دڵسۆزبن بۆ عێراق کاتێ ئەو

دان بەقوربانیەکانیان دانانێ و ڕێزیان لێ ناگرێ.
لەکۆتایی ڕاپۆرتەکەدا هاتوە، ئیتر کاتی ئەوە هاتوە بەڕێز (عەبادی) فشاری بخرێتەسەر بۆ ئەوەی مامەڵە لەگەڵ هاوڵاتیانی کورددا بەشێوەیەکی شکۆمەندانە و شایستە بەخۆیان بکات. کاتی ئەوە هاتوە کە بەڕێز (عەبادی) بچێتە نێو دایالۆگێکی مانادارەوە لەگەڵ حکومەتی هەرێمی کوردستان، ئەگەر بێتو بەڕێز (عەبادی) بەردەوام بێ لەو سیاسەتەی ئێستای و ڕەتی قسەکردن لەگەڵ حکومەتی هەرێمی کوردستان بکاتەوە و بەدوای دەستور نەکەوێ، ئەوا هەر داواکارییەک بۆ جێبەجێکردنی سەربەخۆیی کوردستان زیاتر پاساو هەڵدەگرێ.

 

خالید ئه‌حمه‌د - هەولێر

Trending Now

ئه‌رشیف رۆژنامه‌كان

ک دووەم 07, 2018 Rate: 0.00

جۆلانەکەی عێراق

جۆلانەکەی عێراق

ک دووەم 08, 2018 Rate: 0.00

© 2017 News247 All Rights Reserved. Designed By Tripples

Please publish modules in offcanvas position.