تشرینی یەکەم 17, 2019

ئەكتەر لە شانۆیی (دوژمنــــی گەل)دا

هەر یەك لەكاراكتەرەكانی شانۆییەكانی هنریك ئەبسن، تایبەتمەندیی خۆیان هەیە و ئەبسن بە فەلسەفەیەكی دیاریكراو ئەو كاراكتەرانەی دروست كرددووە، كە ئەگەر بیانخوێنیتەوە، هەر یەك لەوان هەڵگری پەیامێكە، تەنانەت هەندێ لەوان، چوونەتە رێزی كاراكتەرە جیهانیەكانەوە و لەسەراپای جیهاندا خۆیان بە خەڵكێكی زۆر ناساندووە، بۆیە ئەو دەرهێنەرەی كار لەشانۆییەكانی ئەبسن دەكات و ئەو ئەكتەرانەش كە رۆڵی ئەو كاراكتەرانە دەبینن، دەبێت زۆر بە ئاگاییەوە هەڵسوكەوت لەگەڵ كار و كاراكتەرەكانی ئەبسندا بكەن. رەنگە كارێكی سەخت و دژوار بیت، مرۆڤ ئەگەر بیەوێت بچێتە ژوورێكی تاریك و نوتەك، ناتوانێت یەك هەنگاو بچێتە پێشەوە، تا چرایەك نەبێت ئەو تاریكیە بڕەوێنتەوە و دەوروبەری خۆی بە روونی ببینی. بەشداریكردنی ئەكتەریش لە شانۆدا ئەوەیە وەك ئەكتەر بتەوێت بچیتە ناو دنیای ئەو نووسەرە زەبەللاحەی دنیاو فەلسەفەكانی، ئاشنایەتیەكی باشت لەگەڵ ئەو كاراكتەرانە بەگشتی و ئەبسن خۆی بەتایبەتی نەبێت، بۆیە ئەكتەرانی (دوژمنی گەل) كەوتوونەتە بەردەم ئەزموونێكی گەورەوە، كە سەركەوتن تێیدا شانازییەكی گەورەیە، زۆر لەوان ئەكتەری ئەكادیمین و خاوەن ئەزموون لەبواری نواندندا، تەنانەت هەندێكییان شانۆیان وەك پیشە وەر گرتووە، بەڵام هەندێكی دیكەیان تێدایە، بۆ یەكەم جارە لەنمایشێكی وا گەورەدا بێتە سەر شانۆ..
بێگومان كۆكردنەوەی ئەو دوو كۆمەڵەیەی ( ئەكتەرە خاوەن ئەزموونەكان لەگەڵ ئەكتەرە تازە پێگەیشتووەكان ـ یان كەم ئەزموونەكان) كارێكی ئاسان نیە، چونكە ئەوان جیاوازی زۆریان هەیە لە ئاستی نواندن و لەجەستەو لە دەنگو ئیلقا و لە ئەدا، بینەر لەهۆڵی شانۆدا ئەو جیاوازییانە بەچاوی خۆی دەبینی، كێشی خۆی هەیە بۆ نرخاندنی هەر یەك لەو ئەكتەرانە، تەنانەت بۆ ئەكتەرە خاوەن ئەزموونەكانیش سەخت بێت، كە بەرامبەر چەند ئەكتەرێكی كەم ئەزموون دەور بگێڕن و زۆرێك لە گڕوتینیان لە دەست بدەن، بەڵام دەرهێنەر بەرپرسی یەكەم لە دروستكردنی ئاستی نواندن لای ئەكتەرەكان، زۆر جارانیش ئەكتەر خۆی لە سۆنگەی توانست و شارەزایی خۆیەوە رۆڵی دەبێت لەرەسمكردنی جوانترین وێنە بۆ كاراكتەر و بەهێزكردنی، چونكە هەر تەنها دەرهێنەر نیە ئەكتەر دروست دەكات، زۆر جاران ئەو توانستە لە ناخی ئەكتەر خۆیەوە سەر هەڵدەدات، لە ئەنجامی تێڕوانین و فانتازیای جوانیی بۆ رۆڵەكەی خۆی و ئەزموونی درێژی لە بواری نواندندا.
ئەكتەرەكانی دوژمنی گەل ـ بە تایبەت ئەكتەرە خاوەن ئەزموونەكان بوون بەهۆكار بۆ راگرتنی هاوسەنگیی نمایش، چونكە زۆر جاران ئەكتەری لاواز دەبێتە هۆكار بۆ رووخانی ناودارترین تێكستی جیهانی، بەپێچەوانەشەوە ئەكتەری سەركەوتوو هەمیشە رۆحێكی نوێ دەخاتە بەر ئەو تێكستانەی لاوازن و لەمردن رزگاری دەكەن، بە گشتی كۆمەڵێ ئەكتەری بە تواناو خاوەن ئەزموون لەنمایشەكەدا رۆڵی سەرەكیان هەبوو لە راگرتنی ریتمی نمایشەكە، بۆ ماوەی 105 خولەك، ئەمەش نیشانەی ئەوەیە كە ئەو ئەكتەرانە ئەكتیف بوونە لە پاراستنی هاوسەنگیی نمایشەكە و چارەنووسی.
كاراكتەرەكانی شانۆیی دوژمنی گەل بریتین لە:
دكتۆر تۆماس ستۆكمان: پشكێنەری ئاو و زێرابەكانی شار.
 كاترین: هاوسەری دكتۆر تۆماس
 هۆفستاد: سەرنووسەری رۆژنامەی دەنگی گەل
 بیتەر ستۆكمان: برا گەورەی د.ستۆكمان و قائیمقامی شار.
 بیلینگ: نووسەر لە رۆژنامەی دەنگی گەل
 كابتن هۆرستیر: كابتن و هاوڕێی دكتۆر تۆماس
 ئەسلاكسن: خاوەن چاپخانە
 پیترا: كچی دكتۆر تۆماس

  بەهمەن حاجی (دكتۆر تۆماس):
بەهمەن ئەكتەرێكی ئەكادیمی دیار و بەرچاوە و خاوەن ئەزموونێكی دەوڵەمەندە لەبواری شانۆدا و لە چەندین بەرهەمدا توانستی داهێنەرانەی خۆی سەلماندووە. دواترینیان شانۆیی (دوژمنی گەل) ی هنریك ئەبسن بوو، لە دەرهێنانی ئەرسەلان دەروێش، لەو بەرهەمە نوێیەدا رۆڵی دكتۆر تۆماسی بینی،
 ئەو بەر لەهەموو شتێ ئەوەی دەزانی كە لەو شانۆگەریەدا دەكەوێتە بەردەم تاقیكردنەوەیەكی گەورە و بەرجەستەی رۆڵی یەكێك لە گەورەترین كاراكتەرە جیهانییەكانی مێژوو دەكات، ئەمەش بەرپرسیاریەتیی ئەوی قورستر كرد بۆ خۆ ئامادەكردن و بەرجەستەكردنی رۆڵەكە.
 دكتۆر تۆماس، ئەو پسپۆڕ و پشكێنەرەی لەرووی گەندەڵكارانی ژەهراویبوونی سەرچاوەكانی ئاو وەستا، بۆ بەرژەوەندی گەلەكەی رووبەڕووی دەسەڵاتدارانی شارەكەی بۆوە، لەوانەش (بیتەر)ی برای كە بەرپرسی یەكەمی ژەهراویبوونی ئاوەكە بوو، لەو پێناوەشدا لەكار لابراو، دەوروبەرەكەی ئازار دران و ماڵە و سیپاڵەكەی فڕێ درایە سەر جادە. لە ئەنجامی ململانێكەی لەگەڵ زۆرینەی لایەنگرانی دەسەڵات شكستی هێنا، بەڵام نەڕووخا و بە گەشبینی راستیەكانی بە ئایندە سپارد.
دكتۆر تۆماس وەك شۆڕشگێڕێك دەركەوت، رۆڵەكەی پێویستی بە ئەكتەرێك هەبوو، لەو كەسایەتیە شۆڕشگێرە بوەشێتەوە و بتوانێ بە ئەدای بەهێزی رۆڵی ئەو كاراكتەرە بنوێنێ، ئەو ئەبسن لەپێستی كاراكتەرێكی وەك دكتۆر تۆماس دەبینی كە لە رەسەندا ئەبسن خۆیەتی و بەرگری لە مافەكانی گەل دەكات.
بەهمەن كە رۆڵی ئەو پیاوە شۆڕشگێرەی بەرگری كار لە مافی گەل و هەقیقەت دەبینێ، كاراكتەرەكە دەبێتە یەكەم هاندەری بۆ بەرجەستەكردنی ئەو كەسایەتیەو ماف پێدانی، بەهەموو ئەو دەسەڵاتە جەستەییانەی هەیبوو لەدەنگ و ئیلقا و ئەدای گوزاشت بەخش، دووهەمیان : تێگەیشتنێكی باشی بۆ دكتۆر تۆماس هەبوو، بەگڕو تینێكی هونەری هاوسەنگ رۆڵەكەی بینی، بەڵام ئەوەی ئارەزووم نەبوو لە بەهمەندا بیبینم، ئەوەبوو كە لە هەندێ دیمەندا گرژی و یەك ریتمیم دەبینی لە ئەداو لە ریتمی دەنگ دا،چونكە ئەو كەسێكی زاناو نووسەر بوو، بیروباوەڕێكی شۆڕشگێڕانەی هەبوو، پێویستی بە هێمنیەكی زیاتر هەبو،و بۆ ئەوەی وێنەیەكی جوانتری ئەو كاراكتەرەمان بداتێ، ئەمە لەلایەك و لەلایەكی ترەوە، بەهمەن خەریكە هاوسەنگیی لەشولار و جەستەی جارانی خۆی لەدەست دەدات، پێویستی بەوەیە بەخۆیدا بچێتەوە، بۆ گەڕانەوەی هەمان لیاقەی جارانی خۆی..
مەولان حەمەد ئەمین ( قائیمقام):
 رۆڵی ( بیتەر)ی قائیمقام و برای دكتۆر تۆماس دەبینی، هێمای دەسەڵات دەنوێنێ، لە كەسایەتیەكەیدا كەسێكی رووكەشە، وەك نموونەی رووكەشی دەسەڵات، هەتا لەهەڵوێستە لەخۆبایی بووەكانی، ئەو داڕێژەری ئەو گەمانەیە كە لەگەڵ دكتۆر تۆماسی برای و یاوەرانی دەكرێت، بەرژەوەندییەكانی ئەوەی لەبیر دەباتەوە كە برای دكتۆرە، گرنگ بەلای ئەوەوە پاراستنی دەسەڵات بوو.
 هەموو هەوڵەكانی بۆ ئەوە دەخاتە گەڕ دكتۆر تۆماسی برای دەست لە بڵاوكردنەوەی پشكنینەكانی خۆی هەڵگرێ دەربارەی بەژەهراوی بوونی سەرچاوەكانی ئاو، لەو پێناوەشدا دەكەوێتە بەردەم ململانی و هەڕەشەی براكەی بەهەموو دەسەڵاتێكی خۆی و ناچاركردنی میدیا كار و رۆژتامەنووسەكان بەبێدەنگبوون، لە ئەنجامی ململانێكەشیدا بەسەر دكتۆر تۆماس و یاوەرەكانی زاڵ دەبێت و بەرەی گەندەڵكاران و تومەتباران بەسەر حەقبێژەكاندا سەردەكەون ..
مەولانا ـ ئەگەرچی كاراكتەرەكەی كەسێكی گەندەڵ و تاوانبار بوو، لەرێزی دەسەڵادارەكانی ئەو شارە، ژەهراوی بوونی گەلەكەی بەلاوە باشتر بوو، لەئاشكراكردنی راستیەكان، بەڵام بەهیچ شێوەیەك سیماو رەفتاری لەكاراكتەرێكی نەگەتیف و شەڕخواز نەدەچوو، ریتمێكی ساردی هەبوو، هیچ جۆرە رقێكی لای بینەر دروست نەكرد، تەنانەت ئارایشتكردنیشی ئەو سیمایەی پێ نەبەخشی بوو كە بینەر وەك تاوانبارێك ببینێ، بۆیە بینەر ئەو كاراكتەرەی وەك كاراكتەرێكی نەگەتیف نەناسی كە هاوكوف بیت لەگەڵ بیروباوەڕ و رەفتارە توندوتیژ و دوژمنكاریەكانی بەرامبەر گەل و نزیكترین كەسانێك لە خانەوادەكەی، بۆیە من پێم وابوو دەبوا مەولانا لە هەندێ دیمەندا ئەو ریتمە خاوەی خۆی بگۆڕیبایە بە ریتمێكی گەرمتر ..
محەمەد تاهیر: رۆڵی (ئەسلاكسن ) ی خاوەنی چاپخانەی دەبینی، كە زۆر بە ئاسانی لە بیروباوەڕ و بۆچوونەكانی خۆی هەڵدەگەڕێتەوە و بە ئاسانی دەچێتە ژێر فشاری دەسەڵاتداران .
بە لای منەوە (محەمەد تاهیر ) باشترین ئەكتەری نمایش بوو، لەرووی ئەداو دەنگ و ئیلقا، مانایەكی جوانتر لە خۆی بە كاراكتەرەكەی خۆی بەخشی .  
بیترا : ( سیما مستەفا) كچی دكتۆر تۆماس و مامۆستای قوتابخانەیە، هەمان هەستی شۆڕشگێڕانەی باوكی هەڵگرتووەو هەست بەوە دەكات كە لە ماڵدا داوای ئەوەی لێ دەكەن زمانی خۆیان بگرن، وەك مامۆستایەكیش لە قوتابخانەدا منداڵەكان فێری درۆ بكەن.
ئەو ئەكتەرە لە قۆناغە سەرەتاییەكانی چوونە ناو دنیای شانۆیە، ئەركێكی قورسیان پێ بەخشی بوو كە لە توانست و ئەزموونی ئەو گەورەتر بێت، پێم وابوو هەڵبژاردنی ئەو ئەكتەرە تەنها بۆ پڕكردنەوەی بۆشایی ئافرەتی ئەكتەر بوو، ئەمەش كاریگەریی نەرێنی هەبوو بە سەر نمایش.
بیلینگ: ( یوسف یوسفی) كاراكتەرە نموونەی رۆژنامەنووسێكی  ئیزدواجیە كە بەپێی بەرژەوەندییە تایبەتیەكانی خۆی رەفتار دەكات و بەئاسانی دەتوانێت پشت لەراستیەكان بكات لەپێناو پاراستنی ئەو بەرژەوەندییانە.
ئەو بەرهەمە بۆ یوسف ئەزموونێكی نوێ بوو، توانیی رۆڵەكەی خۆی وەك پێویست راپەڕێنێ، ئەگەرچی لە ئیلقاو دەنگ لاوازیی پێوە دیاربوو، پێویستی زیاتری بە پرۆڤە هەیە ئەگەر بڕیاری ئەوەی دابێت بەردەوام بێت لەكاری شانۆیی دا .
كابتن هۆستەر (زیاد كەریم) وێنەی كەسێكی هوشیارو دۆستێكی ئەمەكدار و خاوەن هەڵویست نیشان دەدات، كە راستیەكان دەخاتە سەرووی هەموو شتێكەوە، گوێ بەو فشارانە نادات كە لەلایەن دەسەڵاتەوە دەخرێتە سەری، لەرۆژە سەختەكانیشدا هەڵوێستێكی جوامێرانە دەنوێنێ كە لەپشت دكتۆر تۆماس و منداڵەكانی دەوەستێ، كاتێ خانووەكەیان لێ دەسێنرێتەوە و دەكەونە سەر جادە ئەو فریایان دەكەوێت .
زیاد شانۆی وەك پیشە وەرنەگرتووە و كەسێكی میدیا كارە، بەڵام ئەوە رێگر نیە لە بەردەوام بوون لەسەر كاری شانۆیی، ئەو خۆی لە ئەزموونێكی قورس داوە و، كاراكتەرەكەی كاراكتەرێكی دیار و بەرچاو بووە لە شانۆكانی جیهاندا، بایەخێكی زۆری پێ دراوە و تەواوكەری دكتۆر تۆماسە ل ەهەڵوێست و بیرو باوەڕدا. ئیدی نازانم بۆچی زیاد بەخۆی و پایپەكەی، زۆر بە فیزەوە دەركەوت وەك كەسایەتیەكی بورژوازی و بازرگان، كەچی لە هەقیقەتدا ئەو كەسێكی خاوەن هزرو تێگەیشتنێكی تەواو بوو لەكۆمەڵگادا لە ریزی گەلەكەی دا بوو بۆ بەرگری لە مافەكانیان، ئەم جیاوازییەش لە نێوان بیرو شێوەدا وای كرد، ئەو ئەكتەرە لە دەستپێكدا وێنەیەكی راستەقینەی كار اكتەرەكەی  بەبینەر نەبەخشێت، ئەگەرچی لە دیمەنەكانی دوایی دا ئەو شێوازەی رەسمكردنی كاراكتەرەكە گەڕایەوە قەدی رەسەنی خۆی ..
كاترین ( وەیلان سدیق) : هاوسەری دڵسۆزیی دكتۆر تۆماس بوو، ئەو لە دەستپێكدا باوەڕی وابوو كە دكتۆر تۆماس ناتوانێت بەرگەی دەسەڵاتداران بگرێت كە خاوەنی هێزێكی گەورەن، بەمەش دووچاری نەهامەتیەكی زۆر دەبنەوە، بەڵام ورەی دكتۆر و بڕوای پتەوی بەامبەر بەو گوتارەی باوەڕی پێ هەبوو لە هەموو فشارەكان گەورەتر بوو، كاترین كە زانی دكتۆر رێگەیەكی راستی هەڵبژاردووە، پشتگیری لێ كرد، چ لە رووی پێگەیاندن و پەروەردەكردنی منداڵەكانی چ لە رووی وەستان لەپشت مێردەكەی بەهەموو دەسەڵاتی خۆیەوە .
وەیلان لە تەمەندا بچووكتر بوو لەتەمەنی كاراكتەرەكەی خۆی، ئارایشتیش نەیتوانی ئەو جیاوازییە لە تەمەندا پەردە پۆش بكات، ئەمە هەم كاراكتەرەكەی لاواز كردبوو، هەم وەیلان بەو ئەزموونە سادەیەی هەیبوو نەیتوانی بەرامبەر بە بەهمەن بوەستێت، بەڵكو كاریگەریەكی نەگەتیفانەشی بەسەردا بەجێ هێشتبوو، لەزۆربەی ئەو شانۆگەریانەی (دوژمنی گەل) كە لەجیهاندا نمایش كراون، رۆڵی كاترین چ جیاوازییەكی نیە لەگەڵ رۆڵی دكتۆر، لەو نمایشە نەبێت كە ئەو كاراكتەرە بەو لاوازییە ببینم ئێستاش نەمزانی هۆكار چی بووە لەوەی دەرهێنەر ئەو رۆڵە قورسە بە وەیلان ببەخشێ، لەكاتێكا ئەو لە سەرەتاكانی هاتنە ناو دنیای شانۆیەتی،جگە لە موفارەقاتی تەمەنی.
هۆفستاد( یاسین كەریم ) :
سەر نووسەری رۆژنامەی دەنگی گەل بوو، ئەو لە دەستپێكدا پشتگیری لەتوێژینەوەو هەڵوێستەكانی دكتۆر دەكرد، دواتر ئەویش وەك ئەوانی تر شەرەفی پیشەكەی خۆی رادەستی گەندەڵكاران كرد لەپێناو پاراستنی بەرژوەندییەكانی خۆی .
یاسین كەریم ـ تێگەیشتنێكی باشی لەگەڵ كاراكتەرەكەی خۆیدا هەبوو، توانیی كارێك بكات، بەئەدای خۆی، وەك پیاوێكی ئیزدواجی لەبیروباوەڕ و كەسێكی ئینتیهازی خۆی نیشان بدات، لەو سۆنگەیەشەوە وێنەی راستەقینەی كاراكتەرەكەی خۆی نواندەوە.

 

حەیدەر عەبدولڕەحمان

© 2017 Hawler