ئەم پەڕەیە چاپ بکە

کارت و کوتەکی هەڵبژاردن

غازی حەسەن

 

لەنێو لایەنە کوردییەکانی کوردستانی باشوردا، یەکتر لاوازکردن و کوتەک وەشاندن، تائێستاش بەباشترین کارتی هەڵبژاردن دادەنرێت، نیشتیمان هەرزان فرۆشکردن، بادانەوە بەلای دوژمن، چاوساخی بۆ دوژمن لەدژی رکابەرە سیاسییەکەی، هێشتاش بەسەرمەشقی سیاسەت دادەنرێت، تەنیا کارکردن بۆ ئەوەی لەرێگەی دوژمنەوە رکابەرەکەی لاواز بکات، وەکو یەکێک لەساناترین کارەتەکانی هەڵبژاردن مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت.
ئێمە هەموومان دەزانین کارتی هەڵبژاردن تاکتیک و فریودان و فشار و توندکردنی رکابەرییەکانە، بەڵام هیچ مەرج نییە ئەم کارتانە لایەنە ستراتیجی و سەرەکییەکانی پێکهاتەی نەتەوە و نیشتیمان بگرنەوە، ئەگەر نا لەدۆخی کارت و کارتکاری دەردەچێت، دەبێتە کوتەکێکی رووخێنەری سیاسی و لە حزب تێدەپەڕێت و دەچێتە قۆناغی یەکتر شکاندن و وڵات تێکدان.
لەم رۆژانەدا هەندێک لایەن کارتی عەفرین، وەکو نوێترین کارتی هەڵبژاردن بەکاردەهێنن، کە لەڕاستیدا عەفرین و کەرکووک و شەڕی داعش . تد پێویستی بەهاوکاری و هەماهەنگی و رێککەوتنی ستراتیجی نەتەوەیی هەیە، نەک حزبی. چەند ساڵێکە هەندێک لایەن لەپێناو تێکشکاندنی دەسەڵاتی کوردی بەتایبەتیش (پارتی) دۆسیەی (نەوت، بودجە،مووچە، خزمەتگوزاری، گەندەلی..) وەکو کارتێکی دوولایەنە و خود سوتێنەریش بەکاردەهێنن، لەدیماهی هەموو گەمە سیاسییەکانیشدا ئەنجامە خراپەکانمان بینی، کە هەنووکە میللەت پتر لەلایەنە سیاسییەکان باجەکەی دەدات، بینیمان، کارەسات و سیاسەتی دوای ١٦ ئۆکتۆبەریش سەرباری هەموو دەرد و خەمان چ ئەنجامێکی چارەسەرنەکراوی بەدیهێنا.
هیچ کارتێکی سیاسی لەوە ترسناکتر نابێت، کە سەربەخۆیی ژیانی سیاسی، سەربەخۆیی ئابووری، سەربەخۆیی لەپەیوەندییە دەرەکییەکانت، بکەیتە قوربانی کارتی یەکتر شکاندنی سیاسی، یان رێنوێنی دوژمنەکەت بکەیت، بۆ ئەوەی هێزە رکابەرەکەتی پێبشکێنیت.
هەڵبژاردن نزیکە، کورد لەهەموو دۆخێک خراپتر دابەشبوون، دابەشبوونێکی فکری و هەتا تەسلیمبوونیش بەدی دەکرێت. تەنیا هەندێک لایەن رق ئەستورانە پێناچێت بیانەوێت زەرەر لەنیوەش بگێڕنەوە، دژی یەک لیستین بۆ ناوچە جێناکۆکەکان. گۆڕان و کۆمەڵ پێیان وایە، بەپێکهێنانی لیستێکی هاوبەشی کوردستان لەو ناوچانە، دەبنە شەریکە خراپەکاری دەسەڵات، لەکاتێکدا ئەمانە بەهەموو تواناو پەیوەندییەکانیانەوە خۆیان بۆ دەسەڵات رەپێش دەکەن و لەهەمان کاتیشدا لەترسی دەسەڵاتبوون رادەکەن. دەپرسین کورد دوای هەڵبژاردن دەبێت ببنە هاوپەیمانی چ هێزێک، ئایا خۆیان لایەنە کوردییەکان بەیەکەوە کاردەکەن، یان لەنێو هاوپەیمانی سیاسی عەرەبیدا بەدوای سەرابی دەسەڵات و پێگە و دەستکەوت دەکەون، کە ئێمە هەموومان لەوە دڵنیاین، ئەگەر لایەنە کوردییەکان لەم قۆناغەدا بەیەکەوە و بەهاوبەشی لاوازبن، ئەی دوای دابەشبوون، کە دوور نییە ببنە پاشکۆش، دەبێت چ دۆخێکی خراپ چاوەڕوانیان بێت؟.
هێزە شیعی و سونییەکان چەندە دژی یەکتربن، لەبەرانبەر مافە سەرەکییەکانی کوردستان هاودەنگ و هاوسۆزن، ئەمە هیچ شتێکی نوێ نییە، عەرەب هەر چەندە لەژێر کاریگەریی سیاسەتی ئێرانی و عەرەبی دان، بەڵام هێشتا بەهۆی دەوڵەتدارییەوە، خاوەنی هێز و پێگەی سیاسی خۆیانن، کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بەهەموو کێشە و لەکەدارییەکیانەوە مامەڵەیان لەگەڵ دەکات، کورد پێچەوانەی ئەوە، چەندە بە‌هێز بێت، ناتوانێت بێ یەکگرتوویی ناوەخۆیی، بێ هاوپەیمانییەکی یەکگرتووانە لەگەڵ لایەنێکی سەر راست، ئامانجە سیاسییەکانی بەدی بهێنێت.
لە ئیتالیا پارتی راستڕەو دەیانەوێت هەشسەد مزگەوتی رێگەپێنەدرا دابخەن، لەپێناو لێدانی ئیسلامی رادیکال ئەم کارەتە سیاسییە بەکاردەهێنن، بەڵام هێشتا بانگەشە و کارتی هەڵبژاردنە، بەڵام سازش لەسەر ئاسایشی نیشتیمانی ئیتالی بۆ لێدانی رکابەرەکەیان ناکەن. لەمیسردا سیسی کارتی هەڵبژاردن بەکاردە‌هێنێت، دەیەوێت لێکۆڵێنەوە لەگەڵ ئەو بەرهەڵستکارانە بکات، کە دەیانەوێت بەشداری هەڵبژاردن نەکەن، هەموو کاتێک دەتوانن ئەم کارتە بەکاربهێنن، بەڵام دەستبەرداری سەروەری وڵاتەکەیان نابن.
لە بەغدا عەبادی موچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان و فڕۆکەخانەکان وەکو کارتی هەڵبژاردن بەکاردەهێنێت، لەکاتێکدا ئەم کارتە هەم فشارە دژی هەرێم، هەم هەنگاوێکی رەگەزپەرستانەی ستراتیجیشە بۆ کەمکردنەوەی پێگەی دەستووری و سیاسی و ئابووری هەرێم. واتا لێرەدا مەسەلەکە لەکارت بۆ کوتەک دەگۆڕێت، ئەمە بەتەنیا کارت نییە، بەلکو ستراتیجە.
باسەکەی من ئەوەیە، ئایا لایەنە سیاسییەکانی کوردستان چ جۆرە کارتێک لەهەڵبژاردن لەدژی یەکتر بەکاردەهێنن، هەروەها لەبەرانبەر بەغدا چ جۆرە کارتێک بەکاردەهێنن؟. ئایا لایەنە کوردستانییەکان دەتوانن عەبادی تێکبشکێنن، ئایا ئەلتەنارتیڤێکی باشتر لە عەبادیان هەیە، ئایا واز لەعەقڵیەتی (ئەگەر بۆ خۆم نەبێت، با بۆ کەسیش نەبێت) لەدژی یەکتر لەناوەخۆ دەهێنن؟. ئایا لایەنەکان گەیشتوونەتە ئەو بڕوایەی سازش لەسەر مەسەڵە بنەڕەتییەکانی هەرێم لەگەڵ بەغدا، تەنیا کارتێکی ناوەخۆیی هەڵبژاردن نییە، بەلکو لەدەستدانی خودی بەها گرینگەکانە و کوتەک لەسەری خۆیان دەدەن. لایەنە کوردستانییەکان بەدابەشبوون، هەر تەنیا خۆیان بچووک ناکەنەوە، بەلکو هەموو هەرێمی کوردستانیش بچووک دەکەنەوە. بەدابەشبوونیان هەر تەنیا فشاری پتری ناحەزەکان دژی هەرێم زیاد ناکەن، بەلکو هاوکاریشیان دەکەن. پێویستە جیاوازی لەنێوان کارت و کوتەک بکرێت، وەکو چۆن پێویستە جیاوازی لەنێوان تاکتیک و ستراتیج بکرێت.