نیسان 21, 2018

"ئێران لە نێوان خواستی گەل و لۆژیكی سەبازی"

هەژار حەكیم

 

لە سیاسەتدا نە دۆستایەتی هەتاسەرە و نە دوژمنایەتی، بەڵكو بەرژەوەندی گەلان خاڵی جەوهەرییە. خەریكە (38)ساڵ تەواو دەبێ بە سستی پەیوەندییە دیبلۆماسی و سیاسیەكانی نێوان كۆماری ئیسلامی ئێران و ئەمریكا. (5)سەرۆكی ئەمریكا ئەوانیش و (6) سەرۆكی ئێران لە ماوەی ئەم سی و هەشت ساڵەدا گۆڕان، بەڵام پەیوەندییەكانی نێوان ئەم دوو وڵاتە وەك خۆی ماوەتەوە. دەستپێكی(2018) سەرەتای جێبەجێكردنی ئەم پلانە دەبێ كە ئەمریكا دایڕێشتووە، كۆبوونەوەی كۆنگرێسمانەكان لە چەند رۆژی رابروو بۆ بابەتی ئێران یەكێكە لەو ئاماژە دیارانە، كاتێك بۆیەكەمجار لە مانگی (10)ی ئەمساڵ2013 وەزیری دەرەوەی ئێران(محمد جوادزەریف) و وەزیری دەروەی ئەمریكا (جۆن كێری) بەشێوەیەكی ڕاستەوخۆ هەڤدیتنیان ئەنجامدا. دواتر ئاستی پەیوەندییەكانی نێوانیان زیاتر ڕەنگی دایەوە دوای گفتوگۆ تەلەفۆنییەكەی نێوان هەردوو سەرۆك(ئۆباما و حەسەن رۆحانی).
لەو بڕوایەدام دوو سەرۆكەكان لە لۆژیكی گفتوگۆ و گرێدانی ڕێکكەوتندا لێزان بوون، چونكە زۆر بە ئاسانی توانیان ڕێگا بەخۆیان بدەن بۆ گفتوگۆ، هەرچەندە سیاسیەكان لەمبڕوایەدان كە ئەمە تاكتیكێكی حكوومەتی ئێرانە بۆ بەردەوامی دان بە بەرنامە ئەتۆمیەكەی، لێ ئەز دبێژم ئەگەر واشبێت، كەچی ڕێگەدانی غروری ئەم دوو سەرۆكە ڕێگایاندا دەست بە ئەنجامدانی وتوێژ بكەن كە سەرۆكەكانی پێش ئەمان ئەمەیان نەدەكرد و ترسی سەربازی كەمبكەنەوە و هاوكات مێژوویەك تۆماربكەن، بەڵام بە هاتنە سەر دەسەڵاتی ( دۆناڵد ترەمپ) هەموو خەونەكانی ئێرانی لەگۆڕ ناوە و لە هەولێ هەڵوەشاندنەوەی هەموو رێکكەوتنێكە كە پێشتر لە گەڵ ئێران واژۆ كراون.
شەش سەرۆك لە ئێران گۆڕان ئەوانیش:(عەبولحەسەن بەنی سەدر، 1979-1981)، (محمد عەلی رەجایی 1981) بۆ ماوەی دوو مانگ، (سەید عەلی خامەنەیی 1981- 1989)، بۆ ماوەی دوو خول (عەلی ئەكبەر هاشمی رەفسەنجانی 1989-1997 ) واتا بۆ ماوەی دوو خول لەسەریەك)، (محمد خاتەمی، 1997-2005)، (مەحمود ئەحمەدێ نژاد، 2005-2013)، ( حەسەن روحانی)تا ئێستا، بەڵام لە هەموو ساڵەكاندا سیاسەتەكانیان جێگیر بووە و خاوەن یەك هەڵوێستی سیاسی بوونە ئەویش دژایەتیكردنی ڕۆژئاوا بەتایبەت ئەمریكایان بە دوژمنی سەرسەختی خۆیان زانیوە.
هەروەها لە هەڵوێستە سیاسیەكانی ئەمریكادا هەر لە (جیمی كارتەر 1977- 1981)، (رۆناڵد ویلسۆن رێگان 1981- 1989 )، (جۆرج هاربرد جۆرج واكربۆش 1989- 1993)، (بیك كلینتۆن 1993- 2001 )، (جۆرج دەبلیۆ بۆش 2001- 2009) (جۆرج دەبلیۆ بۆش-2001-2009)تاوەكو باراك ئۆباما گۆڕانكارین بەسەردا هاتووە، چونكە ئەمریكا زیاتر خاوەن بڕیاربووە هەروەك دانانی گەمارۆ ئابووریەكانی كە تا ئێستاش بەردەوامە، بەڵام دیسانیش سەرۆك (ترەمپ) سیاسەتی وڵاتەكەی بەرامبەر ئێران ڕەنگێكی تۆختری دوژمنكارانە وێنا دەكا.
ئێستا(رۆحانی)سەرۆكە، بە هاتنە سەر حوكمی دەسەڵات، سیاسەتەكانی ئەو نەرم و لەسەرخۆن، بەڵام دەستێوەردانی ناوبراو لە كاروباری سەربازی و سیاسی وڵاتانی دەرووبەر بەتایبەت (عێراق و سوریا و لوبنان) و برسیبوونی خەڵكی ئێران و نرخ هەڵاسان وایكر ئەمریكا ئەم هەلە بقۆزێتەوە بۆ قوتكردنی دەستی ئێران لە ناوچەكە و راپەڕینی جەماوەری لە بەرامبەر دەسەڵاتی ئێران، ئەو وشە و دەستەواژانەی كە پێشتر ئێرانییەكان وەك"ئیمپریالیزمی رۆژاوا، یان شەیتانی گەورە، یاخود سڕینەوەی ئیسرائیل لە سەر نەخشە" دەگوتران، ئێستا پێچەوانەیە و هورافەکان دژی دەسەڵاتی ئێرانن.
پێش دوو ساڵ و بەر لە چەند ڕۆژێك حكوومەتی تەلئەبیب(ئیسرائیل) ترسێكی زۆری لێنیشتبوو، چونكە پێیوابوو ئەمە فێلێكە كە ئێران لە ئەمریكا دەكات هەروەها بەرنامە ئەتۆمییەكەی ئێران بۆ ئاشتی نییە و درێژدەدانە بەبەرنامە ئەتۆمییەكەی. لە هەموو وتارەكەكانی (بنیامین ناتانیاهۆ) و لەدوایین وتارەكەشی لە كۆنگرەی نەتەوێن یەكبوییدا، ووتی " ئەم هەڵوێستەی ئێران تەنها خافڵاندنی كۆمەڵگەی نێونەتەوەیی و رۆژاوایە و هیچی تر. " ئامانجی سەرەكیشی لەمكارە بە گوتەی سەرۆكی ئیسرائیل لابردنی گەمارۆ ئابووریەكانیەتی. ئەو دەڵێ ئەو خاڵە سوورەی كە بۆ ئێران دیاریمانكردبوو ئێستا بەزاندوویەتی. لە لایەكی دیكەشەوە ئەمریكا سەرقاڵی وتووێژە، بەڵام ئەوكات(جۆن كێری) وەزیری دەرەوەی ئەمریكا لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا ئاماژەی بۆ ئەوە كردبوو كە ئێران دەبێ جددی بێت، ئەگەر نا رووبەڕووی هێرشی سەربازی ئەبێتەوە. ئەمە ئومێدێكی بۆ ئیسرائیلیەكان گەڕاندەوە. هەرچەندە هێچ رێكەوتنێك و خاڵێكی سووری هاوبەش لە نێوان ئیسرائیل و ئەمریكادا واژۆ نەكراوە كە بۆ حكوومەتی ئێرانی دانابێت، بەڵام بە تاكلایەنە ئیسرائیل ئەوەی دیاریكردووە.
پێویستە بیرمان نەچێت كە دۆستایەتی و پەیوەندی نێوان ترەمپ و نەتانیاهۆ ئامانجە سەرەكییەكەیان بۆ لێدانی ئێران نزیك كردۆتەوە، بۆیە ئێران زیاتر لە هەموو كاتەكان لە بەرادەم مەترسیدایە.
ئایا ئیسرائیل هەمان بڕیار و هەڵوێستی ئەمریكای هەیە ؟
وای دەبینم كە ئەمریكا تاقەتی لۆژیكی گفتگۆ و ڕێکكەوتنی لەگەڵ ئێران نەمابێت، چونكە بەرژەوەندییەكانی ئەمریكای خستۆتە مەترسیەوە و بەكارهێنانی هێزی سەربازی تەنیا رێگایە بۆ رەواندنەوەی ئەم مەترسیانە، ئەوەندەی لێی تێگەیشتووم خەڵكی ئەمریكا ماندوو بووە بە دەست شەڕەوە، بەڵام دواجار سەرۆك ترەمپ ئەم بڕیارە دەدات، بۆیەش دەیەوێ ئێران لەسەر دەستی ئەو لاواز ببێت، ئەمەش هۆكارێك دەبێ بۆ ئەوەی لە خولی داهاتووی هەڵبژاردنەكانی وڵاتەكەی دووبارە خۆی كاندید بكاتەوە. هاوكات ئیسرائیل ئامادەگی هەیە لە روودانی هەر ئەگەرێكی سەربازیدا.
ئەوەی لەو مژارەدا پەیوەندی بە كوردەوە هەیە" وەك دەگوترێ كە ئێران دەستی لە داگیركارییەكانی پارێزگای كەركووكدا هەبوو، هەروەها لە خۆپیشاندانەكانی چەند رۆژی رابردووش لە سنوری پارێزگای سلێمانی، ئەم دەستتێوەردانانەی ئێران وایکردووە کوردستان لەم مژارەدا بێلایەنانە مامەڵە لەگەڵ ڕووداوەکان بکات.

© 2017 Hawler

Please publish modules in offcanvas position.