تشرینی یەکەم 25, 2020

کیە ڕێگر ل بەرامبەر پێشکەفتنا ئافرەتێ؟

شەیما مستەفا

 

مروڤ وەك بونەوەرەك هزرکەر هەردەم بەڕدەوامە د هەوڵێن خوە پێشخستنێ دا، هەر ژ دەستپێکا پەیدابوونا مروڤایەتیێ دەمێ خوە تەرخان کریە بو ڤەدیتنا ڕێکەکێ دا کو خوە پێش بێخت ژ بەر کو خالەك سەرەکی یە بو بەردەوامی دان ب ژیانێ. وەك لێگەڕیان ب شێوازەکێ نوی ب مەبەستا نێچیرکرنا ئاژەڵێن دڕندە. د جیهانا سەردەم دا هەمی بوارێن ژیانێ ب ساناهی کەفتینە و ئەم یێ د ناڤ ئاسانکاریێ تەکنولوژی دا دژین، د ڕوژا مەدا هێشتا ئاریشەیێن جیاوازیا ئافرەت و زەلامی ماینە و تا نوکە د ناڤا گەلەك جڤاکان دا ئافرەت ب چینێ دووێ دهێتە هژمارتن و ب بونەوەرەکا لاواز دهێتە وەسف کرن. هەلبەت دڤێت ڤەخواندنێن سوسیولوجی و کەلتوری و ئاینی ژی بهێنە دیتن دا کو ڕھ و ڕیشالێن ڤێ ئاریشێ بهێنە شروڤە کرن، ل وەلاتێن وەکی هندستانێ پشتی مرنا هەڤژینی ئافرەت پێتڤی بوو بهێتە سوتن چونکی وەك خزمەتکارا زەلامی دهاتە وەسف کرن. ب دەهان نموونە یێن هەین ژ ڤی جوڕی. ئافرەت وەك دایك ئەگەر بهێتە وەسف کرن دیار دبت کو بارێ گران ل سەر ملێن وێ یە. هەر ژ دەمێ دوو گیان بوونێ تا دویماهیا تەمەنێ وێ پەروەردە کرنا زاروکی، خودانکرنا زاروکی و هەوڵدان بو وەرارا زاروکی د ستویێ ژنێ دایە، ئەڤە نە بتنێ مەرجێن سروشتی یان جڤاکی نە بو ئافرەتێ هاتین چەسپاندن بەلکی د هەمی بوارێن ژیانێ دا ئەڤ چەندە جهگرتیە. نە ئەدا کرنا گەلەك کار و ئەرکان خو ئەگەر سڤك ژی بن ژ لایێ زەلامی ڤە ناهێنە ئەدا کرن چونکی ئەو چەندە یا هاتی گوتن زەلام نابیت کارێن ناڤمالێ ڕابیت، ئانکو سنوردار کرنا ئەرك و کاران ژ لایێ دەوروبەران ڤە هاتیە دیار کرن و دەرکەفتن ژ ڤان سنوران ب شەرم دهێنە قەلەم دان. گرانیا کار و ئەرکان بو ئافرەتێ ئەو دیاردە پەیدا کریە ئافرەت بهێتە سنوردار کرن و شیانێن وێ بتنێ ببن هزر د مەژیێ وێ دا، نەبوونا گەلەك ئافرەتان د بوارێ کارگێری دا نموونەیەکا زندی یە بو ڤێ چەندێ، هەروەسا ب ناڤێ داب و نەریتان ژی ئافرەت د ناڤبەرا چوار دیواراندا هاتیە زیندان کرن و ئازادی و ئیرادا وێ ژێ هاتیە ستاندن. دیارکرنا چوارچوڤێ ژیارا ئافرەتێ ژ لایێ جڤاکی ڤە هاتیە دیارکرن، دێ چەوا زاروکی خودان کت ژ لایێ خێزانێ ڤە دهێتە دیار کرن، بڕیار ب دەستێ وێ دا نینە چونکی خودانا مالێ نینە بتنێ وەك ئالاڤەك دهێتە هژمارتن.

© 2017 Hawler