ئایار 29, 2020

زۆرترین بینراو بۆچوون

Error: No articles to display

متمانە و كلتوور.. مەرجی لەپێشینەی خۆپارێزیی و مانەوە

 

ئەمین بۆتانی
2/4/2020

ئەركی هەر یەكێك لە تاكەكانی كۆمەڵگە و بەتایبەتی (توێژی بیركەرەوە)؛ وردبوونەوەی زیاترە لەهەر رووداو و پەرەسەندێك بەمەبەستی پەیداكردنی تێگەیشتن و وێناكردنێكی هەرە نزیك لە سرووشت و جووڵە و ئاراستەی پرسەكان، بۆ دۆزینەوەی باشترین شێوازی بەرگرتن لەهەر پێشهاتێكی نەخوازراو سەبارەت بەهەموو كار و كایەكانی ژیان.
بێگومان لێرەدا مەبەستمە لەبارەی یەك دوو لایەنی پەیوەست بە ڤایرۆسی كۆرۆنا بدوێم، هەڵبەت ئەوەی بەلای منەوە گرنگە و دەتوانم قسەیان لەسەر بكەم كە بە ئەركی خۆمی دەزانم هەر ئەوەیە. بە بۆچوونی من؛ ئەمڕۆ ئەركی ئەو توێژەی باسمكرد ئامۆژگارییكردنی خەڵك نیە چۆن دەست و پەنجەیان بشۆن و ئاگایان لەخۆیان بێ، چونكە ئەوە كاری دامەزراوە تەندروستیەكانە و لیژنەی باڵای رووبەڕووبوونەوەی پەتای كۆرۆنا بڵاوی دەكاتەوە و لەسەر هاوڵاتیانیش پێویستە پێیەوە پابەند بن،، بێجگە لەوە بە دڵنیاییەوە پرسی خۆپاراستن و پابەندبوون بە رێنماییە تەندروستییەكانەوە خواست و هەڵوێستێكی سەرانسەریی هەموومانە.
گوتم (لەسەر هاوڵاتیان پێویستە پێیەوەی پابەند بن)، ئەوە بۆ چەندین هەفتە دەچێ قسەی هەموومان هەر ئەوە بووە پێویستە پابەند بین بۆ ئەوەی بە كەمترین زیان لەم پەتایە دەرچین،، بەڵام هاوكات هەموومان ئاگادارین وڵات هەیە هەتا ئێستاش كە پەتاكە چۆتە قۆناغێكی یەكجار مەترسیدارەوە كەچی جووڵەی نەكردووە و وەك پێویست هەنگاوی نەناوە بۆ بەرگرتن و خۆپارێزی و تەنانەت پلانێكی ئەوتۆشی نیە بۆ رووبەڕووبوونەوەی كۆرۆنا. بەڵام خۆشبەختانە لە كوردستانەكەی خۆمان دەبێ دڵخۆش بین بەو پلان و هەنگاوانەی (حكوومەتی هەرێمی كوردستان) و رژدی و پەرۆشی خودی جەنابی سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیران كاك (مەسروور بارزانی) كە لەگەڵ تیمە لێهاتووەكەی پێشمەرگەئاسا شەو و رۆژ دەكەنە یەك و ئێشك گرن بەدیار تەندروستی وڵات و هاوڵاتیانەوە،، ئەوەی لە كوردستان كراوە ئەزموونێكی دەگمەنە و هەمووان شایەتی خێری بۆ دەدەن،، دڵنیام ئەم كار و هەڵمەتە بێهاوتایەی حكوومەتی كوردستان دەبێتە رەسید و زەخیرە و پاشەكەوتێكی یەكجار مەزن بۆ خۆناسین و بنیاتنان و كۆكردنەوەی پارچەكانمان و دواجار تۆكمەكردنی ژێمەندی و ئنتیما و ئاوێتەبوونی خەڵك و خاكی كوردستان،، لەم رووەوە من بەش بەحاڵی خۆم ڤایرۆسی كۆرۆنا وەك بەرەكەتێكی مەزن دەبینم،، چونكە ئەوەی لێی دەخوێنمەوە هەرچیەكیش رووبدات خوانەخواستە؛ هەر ئەوەمان بۆ ساغبوویەوە كە ئێمەی كوردستانی لە تەنگانەدا چیمان لەدەستدێ بیكەین و چیمان لەدەستهات و كردمان؛؛ ئەوە لەهەر شتێك گرنگترە ئەمڕۆ بیبینین و هەستی پێبكەین و بیكەینە خاڵی سەرەتا و پرۆژەی داهاتوومان. بێگومان گەلان و قۆناغەكانی ژیان هەمیشە لە ساتەوەختی مێژوویی و لەسەردەمی سەرهەڵدانی رووداوە نەقۆڵاكان (تەكانی بوومەلەرزەیی)؛ رێڕەوی بەخۆداچوونەوەیان ئاراستەی نوێتری بەخۆیەوە بینیوە؛؛ زهنیەت و مێنتالیتەیان فۆرمات بووە و سەرلەنوێ‌ جیهانبینی و روئیایان بۆ كۆی پرسەكانی ژیان گۆڕانكاری بەسەردا هاتووە،، لێرەدا ئەوەی پەیوەستە بەم پرسەوە؛ دەمەوێ‌ بڵێم پێویستە لەهەموو سەنگەرەكان بەرگریی بكەین؛ هەر یەكە و لەسەنگەرەكەی خۆی رووبەری بەر دەمی خۆی هەموار بكاتەوە؛ موورووی هێزی كەڵەكەبووی خۆی هەڵڕێژێتە كۆشی بنیاتنانەوە و سەرلەنوێ بیانكا بە پەتێكی نوێی ژیاندۆستییەوە.
دەگەڕێمەوە سەر پرسی؛ بۆچی دەبێ (ئەوەی پێمان دەكرێ بیكەین) هەمیشە یەكسان و هەندێ جار كەمتریشە لە (ئاست و كێرفی پابەند بوون)؛ لەجیاتی ئەوەی هەموو هەوڵەكانمان بخەینە گەڕ و دەرفەتەكان تەوزیف بكەین، دێین بەردەوامی بەو رادەستبوونە دێرینەی خۆمان دەدەین و بە (بیانوو)ی جۆراوجۆر پابەند نابین. هەڵبەت لایەنێكی ئەم كێشەیە پەیوەندی بە پرسێكی زۆر دێرینەوە هەیە كە پرسێكی یۆنڤێرسالی كەونیی مرۆڤایەتی گشتگیر و (رۆسۆ)یانەیە و پەیوەستە بە پرسی رەوایی و شەرعییەت و مەشرووعییەت و دەسەڵات و گرێبەستی كۆمەڵایەتی. ئەمەی دواییش راستەوخۆ بۆ پرسێكی مەترسیدار تر سەردەكێشێ و وەك ئەنجامگیرییەكی حەتمی و بێ چەندوچوون دێتە پێشەوە كە پرس و كۆنسێپتی (متمانە)یە، هەڵبەت لەم رۆژانەی رابردوو لێرە و لەوێ‌ هەموومان گوێبیستی ئەو ئەنجامگیریە بووین كە خەڵكانێك لە عێراق و وڵاتانی دنیا و تەنانەت لای خۆشمان لەبەر ئەوەی هاوڵاتی بەهەر هۆیەك متمانەی بە حكوومەت و دەسەڵاتی نشتیمانەكەی خۆی نەمابێ؛ راستەوخۆ گوتویەتی (ئەوەی حكوومەت لەبارەی پەتای كۆرۆنا دەیڵێ راست نیە) بۆیە من بڕوای پێ ناكەم و (هەرگیز پابەندی رێنماییەكان نابم)، لەو بڕوایەدام هەر یەكێك لە گەڕەك و شار و شوێنی نیشتەجێبوونی خۆی گوێبیستی ئەم رستەیە بووە،، بێگومان ئەو روئیا و بۆچوون و مێنتالیتەیە هەر هەمووی شانی حكوومەتەكان ناگرێتەوە؛ بەڵام لە كاتی تەنگانەدا هەموو بەردەكانی ئاسمانیش بە پشتە ملی حكوومەتەكانی سەر زەوی دەكەون.
راستە، هەمیشە ئەو سەرچاوە كلتووریەی كە مێنتالیتە و جیهانبینییمان فۆرمولە و رەنگڕێژ دەكەن؛ هەر ئەوە هەژموونی بەسەر ویست و ئیرادەمانەوە زاڵە و رێگا بە سەرچاوەی دی نادات لەگەڵیدا هاوبەش بێ یانیش جێگای بگرێتەوە، بۆ نموونە كەسێك كە هێزی دنیابینی و وێناكردن لە ئایینەوە وەربگرێ‌، یان ئەو كەسەی بڕوای بە تیۆری پیلانگێڕیی هەیە، یان ئەو كەسەی كوردگوتەنی بە تەبیعەت تەریك و رەشبینە، ئەو كەسە ئاسان نیە بڕوا بە بوونی سەرچاوەیەكی دیكەی بەدیل بۆ متمانە بكات، لەبەر ئەوەی ئەو كەسە بڕوای بە تاقە سەرچاوەیەكی متمانەكردن هەیە و بەس، متمانەهێنان بە سەرچاوەكانی دیكەی بەلاوە كوفر و حەرامە. هەرگیز دەسەڵاتێكی دنیایی زائیل شوێنی ئەو متمانەیە ناگرێتەوە كە خاوەنی هەژموونی باڵا و خاوەنی دارولبەقایە، ئەم دۆگمابوونە كە تەنانەت دژ بە بنەمای خودی ئایینیشە، گەورەترین كۆسپە لەبەردەم تێگەیشتنێكی رەوانتر بۆ ئایین بەر لەوەی ببێتە كۆسپ لەبەردەم تێگەیشتنێكی رەوانتر بۆ دنیا،، بەڵام مێنتالیتەی مەرگدۆستی لێرەدا بە فۆرمێكی نوێتر و مەترسیدار تر دەكەوێتە مانۆڕ لەگەڵ ژیان و هەتا ئەگەر كۆڵانەكان لێوانلێویش بن لە لاشەی تووشبوانی كۆرۆنا؛ ئەو هەرگیز ئامادە نیە خۆی بەدەستەوە بدا و سەركەچ بكا بۆ ئەقڵ.
بۆیە ئەوەی لە چین و ئیتالیا و كوردستان و شوێنانی دیكەی گۆی زەوی لەسەرەتای پرۆسە و پلانی خۆپارێزیی لە پەتای كۆرۆنا بەدیار كەوت؛ شتێكی چاوەڕوانكراو بوو، لەبەر ئەوەی كەسانی خاوەن زهنیەتی یۆتۆپیایی لاهووتی (بە ئایینی و غەیرە ئایینیەوە) هەر میكانیزمێكیان بەلاوە هەڕەشە بووە بۆ سەر حورمەتی موقەددەس و پیرۆزیەكان، كە حكوومەتەكان گوتیان تكایە با قەرەباڵغی لە هیچ شوێنێك نەبێ بۆ ئەوەی هەمووان پارێزراو بن، كەسانی بەڕێزی ئایینداری موسوڵمان و كریستیان و بووزی و گشت ئایینەكان پێیان وابوو ئەو پلانە دەبێ توخنی ئەو قەرەباڵغییەی نێو پەرستگاكان نەكەوێ كە ناوی نوێژ و پەرستشی بەكۆمەڵە، چونكە لە نەزەری ئەوان ئەوە قەرەباڵغی نیە بەڵكو هەتا سەر ئاپۆرای بەرەكەتە و هیچ دۆخێك بۆی نیە پێناسەیەكی ئاوەژووی بكا بە بەرا، لەبەر ئەوەی ئەو زهنیەتە پێی وایە ئەوان لە سركێتەوە پارێزراون، یان قەدەری ژیان و مەرگ لە ئاسمانە و پێویست ناكا ئێمە لەسەر زەوی خۆمان سەخڵەت بكەین، بێگومان ئەو قەدەرییەتە؛ سرووش و هێز لە كانگای هەرە بەهێزی متمانە وەردەگرێ‌ كە هێزی بێهاوتای گەردوونە (هێزی ئافرێنەر و خالق)ە، بەڵام مەبەستی ئێمە لێرەدا خوانەخواستە ئەوە نیە ئەو جۆرە بڕواهێنانە حاشا بە كەم و كەمبایەخ بزانین، نەخێر هەرگیز وانیە و نابێ، ئازادی ئایین و ئایینداری و بیروبڕوا پرانسیپی نەگۆڕی كۆمەڵگەی مرۆڤایەتین و وڵاتان و حكوومەتەكانیش كاریان بۆ فەراهەمكردنی ئەو ئازادیەی هاوڵاتیانی خۆیان كردووە و ئەركی لەپێشینەی هەمووانیشە رێز لە ئازادی عەقیدە و بیروبڕوای بەرامبەرەكانیان بگرن. مەبەست لێرەدا ئەوەیە پێویستە پەرۆشی بڕواداران و ئایینداران لە خەڵكێكی دی زیاتر بێ، پێویستە ئەوان بە كردەوە پەرۆشتر بن لە كاسانی دی بۆ پاراستنی ژیان و تەندروستی گشتی، نەك بەرنامە و پرۆژە و پلانی حكوومەت و دامەزراوە بەرپرسەكان بە پیلان و كودەتا لێكبدەنەوە و پێیان وا بێ (قەدەغەكردنی هەموو گردبوونەوەیەك بە نوێژی بە كۆمەڵییشەوە) ئامانج لێی خوانەخواستە زەوتكردنی ئازادی خەڵك و قەدەغەكردنی نوێژ و پەرستش و ئاییندارییە، نەخێر وانیە و بۆ گشت لایەك و بۆ ئاییندارانی بەڕێزیش ئەوە روون بوویەوە كە هەرگیز مەبەستەكە ئەوە نەبووە لەسەرەتاوە هەندێك كەس بە مەبەست و بیانووی جیاجیا ئەوەیان دەورووژاند گوایە حكوومەتی دیموكراتی و علمانی خواخوایەتی پەتایەك بڵاو بێتەوە بۆ ئەوەی لەپەنای ئەو مەسەلەیەوە دەست بۆ قەدەغەكردنی نوێژی جەماعەت ببات!!!.
ئەمڕۆ لەوانەیە هەردوو پرسی (متمانە) و (كلتوور) وەك دوو كێشەی قووڵ رووبەڕووی زۆربەی كۆمەڵگا و حكوومەتەكان ببێتەوە بۆ دەربازبوون لە تەنگانەی ڤایرۆسی كۆرۆنا،، لەهەندێ وڵات ئەگەر فاكتی متمانەش هەبێ دەبینین جۆری كلتوور و مێنتالیتەی خەڵك و كۆمەڵگە هیچ نرخ و بەهایەك بۆ خاڵی متمانەكەش ناهێڵنەوە، بۆ نموونە؛ ئەگەر شیعەكانی عێراق و ئێران هەتا سەر ئێسقان متمانەشیان بە حوكمڕانیی مەرجەعەكەشیان هەبێ، حكوومەتەكەی شیعە چی لەو مێنتالیتەیە بكات كە مەرجەعە رەشیدەكەیان هۆكاری سەرەكی خوڵقاندنی ئەو كەلتوورەیە و دەیان ساڵە بەو مێنتالیتەیە رەگەكانی وەهم بۆ ئەو خەڵكە داماوە خێرنەدیوە رەش و رووتەیە ئاو دەدات،، هەموومان ئەو دیمەنانەمان بینی كە ئاپۆرای زیارەتكارانی پەرستگای ئیمام كازم چۆن خاڵی كۆنترۆڵی هێزە ناوخۆییەكان رادەماڵن و هاوار دەكەن و دەڵێن با سەرجەم تووشبووانی وڵاتانی چین و ئیتالیا و فەرەنساش روو لە نەجەف و مەرقەدی ئەوان بكەن بۆ شیفا و پاكبوونەوە لە پەتای ئستیكباری جیهانیی كۆرۆنا.
بیرمان نەچێ ئێمەش لە كوردستان لەو نموونەمان هەیە، ئەگەرچی ئاسمان و رێسمانمان فەرقە، ئەو حاڵەتە هەموومان بەدیمان كردووە و بەرلە چەند رۆژێك لە نانەواخانەیەك ئەو نموونە كەلتووریە خەستەم بینی و هیچ بەلامەوە سوپرایز نەبوو، لەبەر ئەوەی دەمێكە كۆمەڵگەی خۆم دەناسم، لە خاوەنی نانەواخانەكەم پرسی بۆچی كرێكارەكانت دەستكێشیان لەدەست نەكردووە، لەوەڵامدا گوتی جارێ‌ دەستمان بە ئیش نەكردووە و تۆ یەكەمین كەسی هاتووی بۆ نان كڕین، راستی دەكرد چونكە بینم ناو توونی نانەواخانەیان بە (تراكسووتێكی كۆنی لە ئاوهەڵكێشراو) پاك دەكردەوە، خەریك بوو بۆنی گەڵوگونی خاوەن تراكسووتە نەناسراوەكە لە جیاتی بۆنی نانی برژاو هەڵمژم!!!؛ بەبێ ئەوەی دەمامكی كردبێ خۆی لێم نزیك كردەوە و پێی گوتم؛ بۆچی مامۆستا بڕوات بەو درۆیەی كۆرۆنا هەیە؟!، گوتم ئەی ئەوە نیە خەڵك بەبەر چاومانەوە دەمرن!!!، ئینجا بەحەماسەتەوە و شەهامەتەوە گوتی: مامۆستا یەقینت هەبێ ئەوەی لە دڵەوە بڵێ (ئەشهەدو ئەن لا ئیلاهە ئیڵڵەڵا هەرگیز تووشی ئەو ڤایرۆسە نابێ)، لە وەڵامدا گوتم" ئەی یەكەمین قوربانی كۆرۆنا لە كوردستان مەلایەكی داماوی بەڕێز نەبوو؟!؛ تۆ بڵێی لە دڵەوە (ئەشهەدو ئەن لا ئیلاهە)ی نەگوتبێ؟!،، یەعنی ڤایرۆسەكە هەیە بەڵام پێویستە لە (دڵەوە) شەهادەت بێنین دەنا پارێزراو نابین؟!، گوتی" شتی وا نیە. دیسان پێمگوت: زۆر چاكە برا؛ بەیانی مەسرەفی رێگات لەسەر من؛ وەرە بەیەكەوە دەچینە ئەو قاویشەی نەخۆشخانە كە تووشبوانی پەتای كۆرۆنا لێیە و جەنابیشت بڕۆ سەردانێكی ئەو داماوانە بكە و لەگەڵ دوعا و داوای شیفا و سەلامەتی بۆیان؛ ئەولا و ئەملایان ماچ بكە ئەگەر راست دەكەی كۆرۆنا بوونی نیە. ئەوسا پێكەنی و نەیزانی چۆن چۆنی ئەو رووخسارەی خۆی رێكبخاتەوە كە هەڵبزڕكاوی متمانەیەكی وەهمی و دوودڵییەكی ئاشكرا بوو، بیمامەعنا بە نیگا گوناحەكانی تێیگەیاندم" مامۆستا لێیگەڕێ هەر چۆنە با وابێ!!!". ئێمە لێرەدا لەبەردەم پارادۆكسی متمانە و كەلتوورێكی شڵۆق و دابەشبووداین، جارێكیان پاكوخاوێنی لە ئیمانەوەیە و جارێكیشیان بەكارهێنانی (شەرواڵ تراكسووتێكی كۆنی بۆگەنی چڵكن) بۆ خاوێنكردنەوەی توونی سەموونخانە هەرگیز هاودژ نیە لەگەڵ ئیمان و زەوق و پاكوتەمیزی!!!. نازانم من بڕوا بە كام پیلانگێڕی بكەم؟ كەسێك بەناوی ئایینەوە بۆتە خاوەنی تەندروستی بەندەكانی خوا و بە بەرچاوی خەڵكەوە پیسوپۆخڵی دەرخواردی كۆمەڵگە دەدا؟ یان ئەو بیركردنەوەیەی پێیوایە لەبەر ئەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا پیلانی (ماسۆنییەت و جوولەكە و ئەمەریكا و زلهێزە بەرژوەندخوازەكانە) دەبێ ئێمە گوێڕایەڵی ئەو حكوومەتانەش نەبین كە علمانین و ئەڵقە لەگوێی غەرب و تاغووتەكانن و خوای گەورە ئێمە دەپارێزێ نەك دەمامك و دەستكێش و مانەوە لەماڵ، (قول لەن یوسیبەنا ئیللا ما كەتەبەڵاهو لەنا)؛ ئامەنتو بیللا، بەڵام خۆ ئایین و خودای پەروەردگار نەیفەرمووە بەدەست و پێیەكانی خۆت بچۆ ناو ئاگرەوە. بۆیە ئەم وردەكاریەم هێنایە بەرباس، لەبەر ئەوەی ئەو جۆرە قسە و لێكدانەوانە كرۆك و ناخی پرسی متمانە و پابەندنەبوونی زۆرانێك لە تاكەكانی كۆمەڵگەی ئێمەیە بە رێنماییەكانی خۆپارێزیی لەم پەتا نەگریسەی خەریكە كێرفی ژیانی مرۆڤایەتی نزیك بە خاڵی سفر دەكاتەوە و هەتا راددەیەكی زۆر ئەگەر بیركردنەوەی ئەو بەشەی هاوڵاتیان لەگشت وڵاتان بەو جۆرە نەبوایە كە باسمانكرد؛ ئێستا ژمارەی تووشبوان و قوربانیان زۆر زۆر كەمتر دەبوو لەوەی هەیە، خۆ ئەگەر بەخۆماندا نەچینەوە و هەمواری ئەو تێڕوانینە وەهمییە دوورە ئایین و دوورە راستییە زانستییە نەكەینەوە؛ ئەوە بێگومان ئێمە و تەواوی كۆمەڵگەی مرۆڤایەتی باجی قورستر و قوربانی زیاتر دەدەین.
لەتەك ئەو نموونە خراپە؛ بێشومار نموونەی دڵخۆشكەر و ئومێدبەخشیشمان هەیە قوربان.. دەنا من هەرگیز دەستم بۆ پەلەپیتكەی لابتۆكەم نەدەبرد و هیچم بۆ نووسین پێ نەبوو،، راستە دەبێ نموونە ئومێدكوژەكان زیاتر هانمان بدەن بۆ كەوتنەجووڵە و ژیان و ئاوەدانی؛؛ بەڵام هەتا ژیان زیاتر سەلامەت بێ دەبێ زیاتر بۆ پەرەپێدانی ئەو سەلامەتیەی تێبكۆشین، بۆ ئەوەی بەروبوومی كار و تێكۆشانی باشەكاران لە داهاتوودا بەشی هەموو ئەوانەش بكا جیاواز بیریان كردۆتەوە؛ پێویستە هاوكار و یارمەتیدەر بین خۆمان لە مێنتالیتەی سووكایەتی و شكاندن و نەقیزە بەدوور بگرین،، پێویستە هەر چەند خاڵێكی خراپ بەدی بكەین؛ ئەو راستیەمان لەلا تۆختر بێتەوە كە ئەوە ئێمەین باشتر بیرمان نەكردۆتەوە نەك ئەوانی دی خراپ بیر دەكەنەوە،، رێگای دیكەمان نیە بۆ دەربازبوون، تەنانەت لە ساتەوەختی ئاساییشدا نەك هەر تەنگانە و لێقەومان،، چونكە كەڵەكەبوونی رەفتار و جۆری بیركردنەوەی رۆژانەمان رەگەكانی كەلتوور و فۆرمی زهنییەتی دەستەجەمعییمان رەنگڕێژ و رەگاژۆ دەكا.
پێمخۆشە لێرەدا ئاماژە بە نووسینێكی نووسەر و رۆژنامەڤانی ناوداری ئەمەریكی (تۆماس فرێدمان) بكەم كە لەم دواییەدا لە شێوەی نامەیەكی كراوە ئاراستەی سەرۆك ترامپی كردووە و تێیدا وەك دەستپێشخەری كارنامەی پرۆژەیەك دەخاتە بەردەم سەرۆكی وڵاتەكەی خۆی. پێشنیار دەكەم بیخوێننەوە؛ من خوێندمەوە و لێرەدا ئاماژەیەكی خێرا بە ناوەرۆكەكەی دەدەم،، فرێدمان بە سەرۆك ترامپ دەڵێ" من یەكێك نیم لە لایەنگر و دۆستانت، بەڵام بۆ رووبەڕووبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە یەزدان داواكارم سەركەوتووتان بكا؛ چونكە ئەمڕۆ زۆر شت بە بڕیارەكانی ئێوەوە بەستراوەتەوە،، پێویستە ئێوە پلانتان هەبێ و گوێ‌ لە پسپۆران و شارەزایانی دامەزراوەی زانستی بن. هەروەها دەڵێ پێویستە بێجگە لە مانەوە لەماڵ، كەرتی تەندروستی داتا و ئاماری ورد بخەنە بەردەست بە تەواوی وردەكارییەوە بۆ ئەوەی بتوانین رووبەڕووی ئەم پەتایەوە ببینەوە، رووبەڕووبوونەوەیەك بەرمەبنای داتا و لێكدانەوەی زانستی بێ.
كە لە خوێندنەوەی وتارەكەی تۆماس فرێدمان بوومەوە، گوتم باشە ئەمەریكای زەبەلاح تازە بەتازە بیر لەوە دەكاتەوە داتا و ئاماری هەبێ، یان هەندێ‌ وڵات تازە بەتازە بە هاوڵاتیانی خۆیان دەڵێن تكایە لە ماڵەكانتان بمێننەوە لە پێناو پاراستنی ژیانی خۆتان و تەندروستی گشتی؟!.. هەڵبەت چەند دڵم خۆش بوو بەوەی حكوومەتی وڵاتەكەی من تا ئێستا بۆ تەندروستی كوردستانیان ئەنجامی داوە؛ هەزارجار دڵخۆشتر بووم، زیاتر شانازیم بەخۆم كرد وەك كوردستانیەكی خاوەن پێگەیەكی باشتر ئەگەر بەراوردی بكەم بەپێگە و كەلتوور و متمانە و جۆری بیركردنەوەی هەندێ كۆمەڵگەی سەرگۆی زەوی. لەبەر ئەوەی حكوومەتی هەرێمی كوردستان بە شایەتی هاوڵاتیانی كوردستان و رێكخراوە نێودەوڵەتییەكان هەر لەسەرەتای قەیرانی ئەم پەتایەی ڤایرۆسی كۆرۆنا زۆر دەستوبرد و چالاكانە هاتە مەیدان و تەواوی توانا و ئیماكاناتی خۆی خستە دۆخی ئامادەباشییەوە و سەرجەم دامەزراوەكانی خۆیشی وەك یەك تیمی كار بە بەرنامە و پلانێكی تۆكمەوە هێنایە مەیدان، بەهەماهەنگیەكی تەواو هاوئاهەنگ و تەواوكاری یەكدی ئەوەی بۆیان دانراوە و بۆیان دەكرێ‌ بەزیادەوە دەیكەن،، شوێن پەنجە و جێدەست و جێهزر و جێدڵ و جێپەرۆشییان لەدیار دیارترە. ئەو داتا و ئامارەی (تۆماس فرێدمان) بۆ (سەرۆك ترامپ)ی پێشنیار كردووە كە دامەزراوە تەندروستییەكانی ئەمەریكا ئەنجامی بدەن، دەمێكە دامەزراوە تەندروستییەكانی كوردستانەكەی ئێمە ئەنجامی داوە و دەمێكە لیژنەی باڵای رووبەڕووبوونەوەی پەتای كۆڤید نۆزدەی نەوەی كۆرۆنا ڤایرۆس بە لێهاتووییەوە ئەنجامیانداوە و گەیاندوویانەتە بەردەستی سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیرانی حكوومەتی هەرێمی كوردستان جەنابی كاك (مەسروور بارزانی رابەری تیمی كوردستان) بۆ بەرگرتن لە مەترسی بڵاوبوونەوەی پەتای جیهانی كۆرۆنا ڤایرۆس،، تیمی كوردستان شایانی دەستخۆشی و نەوازشی یەكجار مەزنن، هاوڵاتیانی كوردستانیش كە بەقەد حەزیان بۆ ژیان و ئارامی؛ ئەوانیش بەپیر ئەو ئەركە پیرۆزە چوون و لێبڕاوانە بە رێنماییەكانەوە پابەند بوون؛ بۆیە ئەگەر دانبەخۆداگرتن و هەستی خۆ بە بەرپرسیارزانی ئەوان نەبوایە؛ حكوومەتیش نەیدەتوانی پلانەكانی جێبەجێ بكا و خوانەخواستە ئێمەش لە كوردستان ئێستا ژمارەی تووشبوانمان لە ژماردن نەدەهات، بەڵام خۆشبەختانە هاوڵاتیانی دڵسۆز و بە ئەمەكی كوردستان ئەوەیان سەلماند كە هەمیشە لە تەنگانەدا ئامادەی قوربانیدانن و ئەمجارەش قوربانیدانەكە راستەوخۆ بە تەندروستی و سەلامەتی خۆیان و ماڵ و منداڵەكانیان و خزم و كەسی خۆیان و هاونشتیمانیانی خۆیانەوە پەیوەستە، گەورەتر لە قەبارەی مەترسیەكە بەپیر رێنماییەكانەوە هاتن و بوونە هۆی سەرخستنی پرۆژە و پلانی خۆپارێزیی سەرانسەری لە پەتای كۆرۆنا؛ بۆیە كوردستانیان شایەنی دەستخۆشی و پێزانینێكی سەنگینن.
لێرەدا شایانی گوتنە كە ئەو ئەنجامگیریەش لەبەرچاو بگیرێ و بە وژدانەوە بڵێین؛؛ راستە هەر یەكێك لە ئێمە ژیان و سەلامەتی خۆی و ماڵ و منداڵی خۆی خۆش دەوێ‌، بەڵام ئەوەندە بەس نیە؛ چونكە ئێمە ژیان و سەلامەتییەكی تایبەت بەخۆمانمان نیە وەك تاك و مرۆڤ؛؛ مەرجی ژیان و مانەوەمان بە ژیان و سەلامەتی ئەوانەشەوە بەستراوەتەوە كە لەناو یەك كەشتیداین و دەمێكە مرۆڤایەتی لەسەر زاری سكرتێری گشتی رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان هاوار دەكات" تكایە با بەهەموومان دەستی پێوە بگرین؛ ئێمە هەسارەیەكی بەدیل و ئەلتەرناتیڤمان نیە". ئێمەی كوردستانیش لەجیاتی ئەوەی بڵێین ڤایرۆس درۆیە و گەمەیەكی قێزەونە بۆ مەرامی تایبەتی زلهێزان وەك لایەنگرانی تیۆری پیلانگێڕیی بڕوایان پێی هەیە و بانگەشەی بۆ دەكەن، لە جیاتی ئەوە با ئێمەی كوردستانی ئەو پەتایە وەك دەرفەتێك ببینین و ئەوەندەی بۆمان بكرێ‌ وەربەهێنانی ئەو پرسە بكەین بۆ بەرژەوەندی وڵاتەكەی خۆمان؛ دڵنیام ئەو ماوە كەمەی لەسایەی ترسولەرزی ئەگەری تووشبوونمان بە كۆرۆنا لەماڵەوە بەسەرمان بردووە؛ بێجگە لە دۆخە تەندروستیەكە؛ هەستی قووڵ و پتەویشی لای هەموومان دروستكردووە كە ئەگەر جاران بە ژیانەوە پەیوەست بووبێتین، ئێستا ئەو ئەزموونەمان زیاتر هەستێكی شانازییكردنی پێبەخشیوین، بە متمانەی زیاتر لەجارانەوە پەیوەست و پەرۆشی ئەو كەشتییەی خۆمانین كە ناوی كوردستانە و ئەگەر سەوڵزانێكی باش نەبین؛ خوانەخواستە هەرهەموومان بەیەكەوە نقوم دەبین.. تا ئێستا باشمان هێناوە و سەوڵڤانانی ئێمە لەخوا بەزیاد بێ دڵسۆز و لێهاتوون، تەنیا لەسەر ئێمەی دانیشتوو لەناو كەشتیەكە پێویستە هێز و ورەیان پێبدەین و هاوكاریان بین؛ نەك وەك هەندێك بكەین كە بەداخەوە لەم ساتەوەختە هەستیارە عەجوولی دەكەن و خەریكی كونكردنی ئەو كەشتیەی خۆیانن؛ كە خوانەخواستە ئەگەر نغرۆ ببێ؛ تامی گەیشتن بەو بەری لێوار بەكەڵكی چی دێ؟!!!.
دەگەڕێمەوە بۆ هەردوو خاڵی متمانە و كلتوور؛ ئەمڕۆ بەرگەگرتن و مانەوە و بەردەوامیمان و جۆری مامەمەڵەكردنمان لەگەڵ پرسی رووبەڕووبوونەوەی پەتای كۆرۆنا؛ یان باشتر بڵێین ئەوەی تا ئێستا كراوە (هەڵبەت باشمان كردووە) هەرگیز لە بۆشاییەوە نەهاتووە، نەخێر لە بۆشاییەوە نەهاتووە، سەرەڕای هەموو كەموكورتیەكانمان لە گشت سێكتەر و بوارەكان، سەرەڕای هەموو رەخنەكانمان، سەرەڕای هەموو چاوەڕوانیەكانمان، سەرەڕای هەموو گەندەڵیەكانمان؛ بەڵام ناكرێ‌ چاو لە ئاستی ئەو توانستە كەلتووریەی خۆمان و ئەو متمانە رەسەن و خۆماڵییەی خۆمان بنووقێنین، چونكە ئەگەر ئێمەی كوردستانیی ئەو پاشخانەی هێزی بەرخودان و هێزی مانەوەیەمان نەبایە، هەرگیز حكوومەت و دامەزراوەكانیشمان بەم شێوەی ئەمڕۆ نەیاندەتوانی پارسەنگی دۆخێكی شڵۆقی پەتایەكی جیهانی وەك كۆرۆنا سەركەوتووانە راگرن و پەنا بەخوا و بەهاوكاری هاوڵاتیان و پلان و پرۆژەی تەواوكاری حكوومەتی كوردستان بەسەر ئەو كۆسپەشدا زاڵ دەبین و بە زەرەر و زیانێكی كەم و بەسوودێكی یەكجار زۆرەوە لەم تاقیكردنەوەیە دەردەچین، پێموایە هەموو ئاماژە و پێنوێنەكان لە بەرژەوەندی ئایندەی وڵاتێكی بەهێزە كە ناوی كوردستانێكی سەربەخۆیە، هەر ئەزموون و تەنگانەیەك ئەو راستیەی سەلماندووە كە كوردستان و كوردستانیان بەرلەوەی شایانی ژیانێكی باشتر بن؛ شایانی بیركردنەوەیەكی باشترن، چونكە قورسایی قەبارەی قوربانیدانی ئێمە پێمان دەڵێ ناكرێ‌ جیاواز بیر نەكەینەوە؛ بۆ ئەوەی بتوانین جیاواز بژین؛ جیاواز بیركردنەوە و وێناكردنی ژیانێكی باشتر دەبێتە ئەرك نەك بژاردە.
لەكۆتاییدا دەڵێم؛ ئێمەی كوردستانی ئەگەر بپرسین؛ لەم راكەڕاكەی كۆرۆنا تا چەند توانیومانە بەرگە بگرین و سەرە داوەكان ون نەكەین؟ چەند توانیومانە لەناو تاریكولێڵی پەتای كۆرۆنا رووناكایی شەفەقی سپێدە ببینین؟ لەوەڵامدا؛ بە دڵنیاییەوە ئێمە وەك حكوومەت و خەڵك و دامەزراوەكان و مامۆستایانی بەڕێزی ئایینی لەگشتی ئایینەكان و رۆشنبیران و میدیاكاران و هێزەكانی ئاسایش و پێشمەرگە و پۆلیس و پۆلیسی هاتوچۆ و زێرەڤانی و ئەوەی هەمانە و نیمانە هەر هەمووی (ئەگەر كەموكوڕییش هەبێ) لەیەك سەنگەردا بەرگریی لە ژیان و سەلامەتی دەكەن و لەسەرووی هەمووشمانەوە پێشمەرگە ئازاكانی ناو دامەزراوەی تەندروستی بە هەموو ستافەكانیانەوە شەونخوونی و رۆژنخوونی و ساتنخوونی دەكێشن لە پێناو پاراستنی گیان و ژیانی كوردستانیان.
زۆر باش دەبێ لێرەوە زیاتر تێبكۆشین لەپێناو داڕشتنی ستراتیجێكی هەمەلایەنەی ئەوتۆ ئایندەیەكی رۆشن بۆ نەوەكانمان فەراهەم بكەین،، هەڵبەت پێویستمان بە ناوەند و دامەزراوەی لێكۆڵینەوە و خوێندنەوەی مێژوو و كەلتوور و كۆمەڵناسی پسپۆر دەبێ، ئەوەی هەمانە فرەوانی بكەین و ئەوەی فرەوانە رێكیبخەینەوە و ئەوەی رێكخراوە بە ئاراستەی نوێ و گونجاوتر بەرنامەڕێژیی بۆ بكەین. پێویستە قەیرانەكان بەهێزترمان بكەن، بەهێزتر بە مانای نەرمبوونەوەی زیاتر و كورتكرنەوەی ئەو دووراییەی لە نێوان كایەكان و توێژەكان و هاوبەشەكانی ئەو سەرزەمینەی كۆمەڵگەی كوردستاندا هەیە، كارلێكی و وەبەرهێنانی خاڵە هاوبەشەكان و بەرپاگكردنی ئاشتەوایی و كرانەوەی زیاتر لە پێناو دامەزرانی ئاشتەوایی كلتووری و زامنكردنی ئەو متمانە هاوبەشەی پێویستە بۆ مانەوەی هەموان و زەروورەتی بەیەكەوەبوونی هەمووان و دایەلۆگی هەمووان، بە ئاراستەی رەواندنەوەی ئەو گومانە دێرینەی لەسەر زهنیەتی كۆمەڵگە كەڵەكە بووە و زیان بەهەموان دەگەیەنێ‌، بە ئاراستەی رەواندنەوەی ئەو ترسەی لەو كورتهێنانە كلتووریە سەرچاوەی گرتووە كە وڵاتی ئێمەی بە خاك و خەڵكەوە كلۆڵ و كۆیلە كردووە، پێویستمان بە كلتوورێكە لەو رانستیەوە هێز و متمانە وەربگرێ‌ كە ئەوە چەندین ساڵە ئەوەی لێی دەقەومێ‌ هاوار و هانای خۆی بۆ كوردستان و كوردستانیان دێنێ‌، خێرە؟ دەبێ كوردستانیان لەخۆیان بپرسن خێرە؟ ئەرێ خێرە؟ باشە ئەو خەڵكەی لە ترسی كوشتن و بڕین و ترس و برس هەڵدێ و روو لە كوردستان دەكا، لە سووریای عەرەبی و عێراقی عەرەبی و بەغدا و رەمادی و مووسڵ و نازانم كوێ و كوێ، لە عەرەب و غەیرە عەرەب و لە موسوڵمان و كرستیان و گشت نەتەوە و ئایین و ئەتنیك و مەزهەبێك كە لێیان دەقەومێ‌ بۆچی دەبێ روو لە كوردستانەكەی ئێمە بكەین، تەنانەت دژمنەكانمان لە كاتی شكست و تەنگانەدا كە فیشەكیان نەماوە بۆ كوشتنمان زۆر بە دڵنیاییەوە خۆیان رادەستی پێشمەرگەی كوردستان كردووە، ئەوە چ كلتوورێكی جوامێرانەیە هەمانە؟!! ئەی ئەو كلتوورەی ئەوان چی بسەرهات كە ئێمەیان پێ هەڵخەڵەتاندووە، ئەو كلتوورەی ئەوان بۆ كوێ‌ رۆیشت كە كوردستانیان پێ داگیركردووە و خەڵكی ئێمەشیان پێ چاوبەستە و چەواشە كردووە؟!!!، ئەوان چۆن بیر دەكەنەوە گرنگ نیە، گرنگ ئەوەیە ئێمەی كوردستانی لەمەودوا چۆن بیر بكەینەوە، چیتر خۆمان بە قوربانی خەڵك نەكەین، رێزیان بگرین هەتا ئەو شوێنەی رێزمان دەگرن، دەنا ئەوە كلتوورەكەی ئێمەی كوردستانیانە بۆتە چەتری ئاشتەوایی و پێكەوەژیان و خێر و بێر بۆ هەموان، بۆیە دەڵێم پێویستە قەیران ئەوەمان فێر بكا هەمواری ئەو مێنتالیتە بكەینەوە كە متمانەی بە خۆی نیە و بەخۆڕایی متمانە بە ئەوانی دی دەبەخشێتەوە، دەبێ لە درزەكانی ئەو كلتوورەی خۆمان وردبینەوە بۆ ئەوەی بزانین ئەو بێتمانەییە لەكوێوە دزە دەكاتە نێو ئیرادە و خەیاڵدانی تاكی كوردستانییەوە، دەستنیشانی ئەو سەرچاوە كلتووریانە بكەین خراپ هەژموونی خۆیان رۆكردۆتە سەرخوانی ساویلكەیی و خۆشباوەڕی ئێمە، كە دواجار هێزی لۆجیك و ئەقڵ و لێكدانەوە و تەفسیر و تەئویلی لە مرۆڤی ئێمە سەندۆتەوە و لە شوێنی ئەو هێزە؛ هێزی قایلبوون و رادەستبوونی بە كلتووری ئەوانی پێ بەخشیوە، بگرە بەسەریدا سەپاندووە.
بۆیە دەڵێم؛ ئەوە ئەركی ئێمەی كوردستانییە ( بەتایبەت توێژی بیركەرەوە) زەوینە بۆ هەناسەدانی ئەو كلتوورە رەسەن و خۆماڵییەی خۆمان خۆش و خەرمان و خەنی بكەین، هاوڵاتیانی ئێمە ئەگەر ئەمڕۆش نەبێ، بەیانی و دوو بەیانی هێز و متمانە لەو كلتوورەی خۆیان وەرگرن، لەهەموو بیركردنەوە و پرس و پەرستشی خۆیان ئازاد بن و تایبەتمەندیی كلتووریی خۆیان بپارێزن و شانازیشی پێوە بكەن، لێرەدا زیاتر رووی قسەم لە هاودینە بەڕێزەكانی خۆمە كە موسوڵمانن، لە زۆربەی ئەو ئازیزانەی خۆمم بیستووە كە باس دێتە سەر ئەزموونی وڵاتێكی وەك مالیزیا لە بنیاتنان و پێشكەوتن؛ زۆربەی هەرە زۆریان شانازی بەو ئەزموونەی مالیزیا دەكەن، بەڵام كە قسە دێتە سەر كلتوور و جۆری كرانەوەی مالیزیا و تێڕوانینی مالیزیەكان بۆ پرسی دین و دەوڵەت و تایبەتمەندی كلتووری رەسەن و خۆماڵیی مالیزیا كە تاكە هۆكاری گەشەسەندنی ئەو وڵاتەیە، دەبینی یەكسەر بادەدەنەوە و خۆیان لەو بابەتە نەبان دەكەن، هۆكارەكەشی ئەوەیە كە لە دوورەوە بە پەرەسەندنی وڵاتێك شاگەشكە دەبن كە وڵاتێكی زۆرینە موسوڵمانە، هەر ئەوەیان بەلاوە گرنگە،، دەنا ئەو ئاییندارە موسوڵمانە بەڕێزانەی خۆمان كەوتوونەتە ژێر كاریگەریی ئەزموون و تێڕوانینی كلتووری جیهانی عەرەبی و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ پرسی ئایین و ئایینداری و تێگەیشتن و تەفسیر و تەئویل و مامەڵەكردن لەتەك تێكستی پیرۆزی ئایین، دەنا بۆچی دەبێ مالیزیەكان ئەزموونێكی سەركەوتووی موسوڵمانانەی جیاوازیان هەبێ بە بەراورد لەگەڵ ئەزموون و روئیا و تێگەیشتنی عەرەب و تورك و فارس و (كوردی داماوی ژێردەستە و وڵاتداگیركراوی دەستی ئەو هەر سێ نەتەوەی عەرەب و تورك و فارس كە هەمان ئایینی مالیزیەكانیان هەیە) بەڵام بەداخەوە ئەو سێ‌ نەتەوەیە هەمان روئیا و جیهانبینی ئەوانیان نیە، لەبەر ئەوەی كلتووری كۆمەڵگەیەكی دواكەوتوو و خاوەن تریدشنی كۆنەپارێزی لێوانلێو لە غەدر و كوشتن و داگیركاریی؛ ئەستەمە بتوانێ‌ روئیای ژیاندۆستی لە دەقی ئایینی هەڵێنجێ، ئەو ئایینەی یەزدانی ئافرێنەر بۆ ژیانی مرۆڤەكان و بڵاوكردنەوەی مەیلی ژیاندۆستی بۆ ئادەمیزادی ناردووە، داگیركەرانی كوردستان ناشوكری نەبێ هەر هەموویان موسوڵمانن، كلتووری توركیای ئەمڕۆ كلتوورێك نیە ئاكەپەی ئیسلامی دایمەزراند بێ، ئەوە كلتووری كەمالیستەكانە، دەنا ئەگەر ئاكەپە بۆی بلوێ‌ بە شەو و رۆژێك ئەو كلتوورەی توركیا تەفروتونا دەكات و یەكپۆشی و یەكباوەڕی بەسەر هەموو خەڵكی توركیا دەسەپێنێ‌. فارسەكانیش كە ئەمڕۆ شیعەبوونیان بەسەر وڵاتی هەمەڕەنگی ئێراندا سەپاندووە و تەنانەت رێگا بە بوونی مزگەوتێك بۆ برا موسوڵمانە سوننەكانیشان نادەن ئاشكرایە لەوێ‌ چ دەگوزەرێ‌. برا عەرەبە چاوەڕەشەكانیشمان وازحە چیان بەسەرمان هێناوە، خوا خێریان بنووسێ كە بە سوورەتی ئەنفال بەسەریان كردینەوە و ئێمەیان بە سزای كافرەكان گەیاند، هەرچی ژەنگی فقهی توندڕەویی خۆیان هەیە بە رێگای چەند كوردێكی داماو بۆ كوردستانی خێرنەدیو گواستەوە. بەدەر لەوە؛ كلتووری كۆمۆنستەكان و چەتری سۆڤیەت و بارانی بە لێزمەی كوردستان و كلتووری بەرگرییكردن لە گەلانی ستەمدیدە و هۆنراوە پیاهەڵدان بە بەژن و باڵای شۆڕشگێڕانی دنیا لە كووبا و ڤیەتنام و جیهانی سێیەم و رەشپێستەكانی ئافریكا و داماوەكانی ئەمەریكای لاتین و گۆرانی چڕین بۆ برایانمان لە سەنگەرە پرش و بڵاوەكانی ئەم گۆی زەمینە، لاواندنەوەی كوردی داماو بۆ تێكۆشەرانی دیموكراسی و كلتووری دیموكراسییەت و علمانیخوازی و كرانەوە و ئازادی ئینسان و شوێنكەوتنی دەیان و سەدان قسە و قسەڵۆكی راست و ناڕاستی نێو كلتوورە جیاوازەكانی كۆمەڵگە و وڵاتان و میللەتان، كەچی ئێمەی خاوەن ئەو كلتوورە نازدار و ژیاندۆستە جوانە، ئێمەی كورد و كوردستانی ماندوو و هیلاك بەدەست خەون و چاوەڕوانیەكانی شەوگار و رۆژگارەوە؛ رۆژێك ئاوڕمان لەخۆمان نەدایەوە بڵێین خۆ ئێمەش هەین، خۆ ئێمەش تێكۆشەر و ئیماندار و شۆڕشگێڕ و ئاییندار و زانا و بلیمەت و قارەمان و دانا و كەسی لێهاتوومان زۆرە، لە ئاسمانەكەی ئێمەشەوە فریشتە دێنە خوارەوە، ئەو ئاسمانەی بەدیار كوردستانەكەی ئێمەشەوە رەنگەكەی شینە و شەوان ئەستێرەكان دەجریوێنن، بۆیە دەڵێم پێویستە لەمەودوا كوردستانیانە كوردستانی بین، كوردستانیانە كورد بین، كوردستانیانە توركمان بین، كوردستانیانە عەرەب بین، كوردستانیانە دیموكراسی بین، كوردستانیانە موسوڵمان بین، كوردستانیانە سوننە بین، كوردستانیانە شیعە بین، كوردستانیانە مەسیحی بین، كوردستانیانە جوولەكە بین، كوردستانیانە زەردەشتی بین، كوردستانیانە ئێزدی بین، كوردستانیانە كاكەیی بین، كوردستانیانە ئەرمەنی بین، كوردستانیانە سوببی بین، كوردستانیانە بێدین بین، كوردستانیانە بەدین بین، كوردستانیانە بژین، كوردستانیانە بمرین، وەك كلتوورەكەی خۆمان جوان و هەمەڕەنگ بین، هەمووانمان خۆش بوێ، بۆ ئەوەی هەمووان هەمووانیان خۆش بوێ‌.
ئێمەی كوردستانی ئەگەر بەو ئاراستەیە كار بكەین و رۆشنایی بخەینە سەر خاڵ و رووبەرە رۆشنەكانی كلتووری رەسەنی ژیاندۆستانەی خۆمان، بێگومان لەدوای كاركردن و بە پرۆژەكردنی ئەو پرسە؛ زەوینەیەكی فرەوان و بە پیتمان دەبێ بۆ ئەوەی رەگە وشكهەڵاتووەكانمان بەرە بەرە ئاو هەڵمژن و چرۆ دەربكەن، ئێمە چیڕۆكێكی سەركەوتوومان هەیە و بەزیادەوە خاڵی درەوشاوەمان هەیە لە كایەكانی ئایینناسی كوردانە و كوردستانیانە و كایەی لێبوردەیی و پێكەوەژیان و تەبایی و ئەزموونی چەندین ساڵەی تاڵ و شیرین و سوێرمان هەیە ئەمڕۆ بۆ ئەو پرۆژەی كلتووری كوردستانیە بەكەڵكمان بێ و بە فریامان بگات. پێویستە پارچەكانی ئەو گەوهەرەی خۆمان كۆ بكەینەوە و ئیتر بە رژدی و بە مكوڕی بیر لە بە دامەزراوەییكردنی پرۆژەسازیی بكەین، حكوومەت هاوكارمان بێ، گشت كەسانی لێهاتووی بیرمەند و رووناكبیر و ئایینناس و زانا و دانای چاپووك و چەلەنگ و ستراتەژیست و ئەكادیمسیەن، هەرهەموویان پێكەوە كار بۆ بنیاتنانی ئەو چوارچێوە نشتیمانی نەتەوەییە بكەن وەك چەترێك بۆ دامەزرانی پەیكەرەی كلتووریی كوردستان، لەوێوە بەرەو سەرلەنوێ داڕشتنەوەی سەرجەم كایەكانی كۆمەڵگە، یەكەمین هەنگاو كۆكردنەوەی سەرمایەی هزری و چاندی و هونەری و مێژوویی و فقهی زەنگینی ئایینی زانایانی پایەبڵندی هەرچوار پارچەی كوردستان، خستنەگەڕی ماكینەیەكی میدیایی ئەكتیڤ و چاوكراوە بۆ گەیاندن و ناساندنی لایەنەكانی كلتووری رەسەن و خۆماڵیمان بە نەوەی ئێستا و ئەرشیفكردن و پاراستنی بۆ نەوەكانی ئاییندە. هەر ئەم رێگایە فریامان دەكەوێ‌، بەوە دەتوانین زامنی ئەوە بكەین كە مرۆڤی كوردستانی متمانە بە بوون و هێزی كلتووریی خۆی و حوكمڕانیی وڵاتەكەی خۆی بكات، بەم رێگایە كوردستانیان متمانەیان بە ژیان و ژیاندۆستی زیندوو دەبێتەوە، ئەوە دەبێتە سەرەتایەكی باش بۆ بنیاتنانی كۆمەڵگەیەكی ساغڵەم و تەندروست، بەم شێوەیە زهنیەت و مێنتالیتەی تەندروست بنیات دەنرێ، بەم رێگایە متمانە بەخۆمان دەكەین و ناكەوینە ژێر كاریگەریی كلتووری ئەوانی دی و سوود لە خاڵە باشەكانی كلتووری مرۆڤایەتیش وەردەگرین.
دوا رستەم ئەوەیە بڵێم؛ جاران دەگوترا و ئێستاش هەیە كە دەڵێن؛ دیموكراسیەت و ئاستی كرانەوەی كۆمەڵگە بە جۆری تێڕوانین و بەرخوردی لەگەڵ توێژی ئافرەتان دەپێورێ‌. ئێستا لەم قەیرانە نەقۆڵایەی ناوی پەتای كۆرۆنایە و سەرەتایەكی نوێ بۆ رێچكەی مرۆڤایەتی و تەواوی پرس و پەیوەندییەكانی مرۆڤ و ژیان و جووڵەی مێژوو دەنەخشێنێ‌ و دەسەپێنێ، پێویستە ئەوەی ئێمەی كورد و كوردستانی دڵخۆش بكا جۆری ئەو مامەڵە سەركەوتووانە بێ دەرهەق بەو پەتایە لەلایەن هەرێمی كوردستانەوە وەك حكوومەت و ئەو قەوارە جوگرافیە بچووكەی ناوی (كوردستان)ە، چۆن دڵخۆش نەبین كە دۆخی ئێمە لە زۆربەی وڵاتان باشترە و لە زۆربەی وڵاتان باشتر و میكانیزمی باشترمان گرتەبەر بۆ پاراستنی هاوڵاتیان، بێگومان ئەوە ئەزموون و تاقیكردنەوەیەكی گەورەیە، لە تاقیكردنەوەی شازدەی ئۆكتۆبەر زۆر گەورە ترە، داستانی ئەمجارەی هاتنەدەستی هەرێمی كوردستان بۆ پاراستنی هاوڵاتیان لە مەترسی تووشبوون بە كۆرۆنا؛ لە داستانی پردێ و سحێلا زۆر گەورەترە، دڵنیام ئەم پەرۆشی و هاتنە مەیدانە و پابەندبوونەی كۆمەڵگەی كوردستانی و ئاست و ئەدای دامەزراوەكانی كوردستان لە ئایندەیەكی نزیكدا دەبنە پێنوێنێكی یەكجار گرنگ بۆ سەرفرازبوونی ئەو كوردستانەمان كە بە درێژایی سەدان ساڵە كارەسات و مەینەتی زۆری چەشتووە و بێگومان دەرچوونمان لەم ئەزموونە سەختە زۆر لەو رۆژە نزیكمان دەكاتەوە كە دەمێكە خەونی پێوە دەبینین، هەڵبەت بە یەكڕیزی و تەباییمان ئەو خەونەمان دەبێتە راستی، با هەموومان لە پێناو هەموو پابەندبین بە رێنماییەكانی ژیان و ژیاندۆستی.

© 2017 Hawler