ئایار 26, 2020

ژ ٨ی مارسێ بو ٨ی مارسێ، مافێن ئافرەتێ

شه‌یما مستەفا

 

 

٨ی ئادارێ، ڕوژا بەرنیاس ب ڕوژا ئافرەتێن جیهانێ، ڕوژەکە سالانە دهێتە پیروز کرن د چارچوڤێ گەشەپێدانا ئافرەتێ د بوارێ جڤاکی و سیاسی و ئابووری دا، ئانکو د چوارچوڤێ مافێن مروڤی دا. بو ئێكەم جار، پارتیا سوشیالیستا ئەمریکی د بزاڤا مافێن ئافرەتێ دا ل ٢٨ی شوباتا ١٩٠٩ێ ل نیو یورك چالاکیا ڕوژا ئافرەتان ساز کر. ل دویڤدا ل سالا ١٩١٠ێ، کونفەرانسا ئافرەتێن سوشیالیست یا نیڤدەولەتی پێشنیارا سازکرنا ڕوژا ئافرەتان سالانە کر. ل سالا ١٩١٧ێ ئافرەتێن سوڤێیت مافێ دەنگدانێ ب دەست خوە ڤە ئینان و ٨ی ئادارێ بوو جەژنەکا نەتەوەیی. سالێن پاشتر پارتیێن چەپڕەو ئەڤ ڕوژە کرنە جەژنەکا نەتەوەیی و ل سالا ١٩٧٥ێ نەتەوەیێن ئێکگرتی بڕیار دا ئەڤ ڕوژە ببیتە ڕوژا ئافرەتان ل سەرانسەر جیهانێ. خەباتا ئافرەتێ نە بتنێ ل سەدسالا بیستێ بوویە ژ لایێ زانستی و ئابووری و جڤاکی ڤە، دیروك دیدەڤانە ل سەر خەباتا ئافرەتێ، ئافرەت د سەردەمێن کەڤنار هەر ژ نڤێسینا مێژوویێ تا ڕوژا مە، ئافرەتێ ڕولەکێ نە کێمتر بەلکی هندەك جاران ژ زەلامی پتر خەبات کریە د بوارێن جودا جودا، بەلێ سەڕەڕای ڤێ چەندێ هەمیێ د بارا پتریا سەردەمێن مێژوویی دا خەباتا ئافرەتێ هاتیە ڤەشارتن و هەوڵ هاتینە دان ئەڤ خەباتە ببیتە پشکەك ژ پشکێن خەباتا ڕەگەزێ بەرامبەر ئانکو زەلامی. بو نموونە دەمێ پەیڤا فەیلەسوف یان داهێنەر دهێتە گوتن راستەوخو ئاماژە کرنە ب زەلامی بەلێ هەر ژ گریکیێن کەڤن تا نوکە فەیلەسوفێن ژن ژی هەبووینە. د سەدسالا مە دا د بوارێن جودا جودا ئافرەتی توشی هێرشان بوویە چ دەست درێژی بیت یان ژی توندوتیژی، مخابن ژی ل گەلەك وەلاتێن پاشکەفتی یان تازە پێگەهشتی چ یاسا بو رێگرتنا ڤێ توندوتیژیێ نینن، ل وەلاتێن پیشکەفتی ژی جیاوازی د سەرەدەری کرنا ئافرەت و زەلامی دا هەیە، بو نموونە ئەو موچەیێ زەلام د وەرگرتن ل کومپانیێن مەزن گەلەك جیاوازترن ژ یێن ئافرەت د وەرگرن بو هەمان پیشە و هەمان وەستیان و هەمان کار. ئانکو مافێ ئافرەتێ ب شێوەیەکێ بەرچاڤ و ئاشکرا دهێتە خوارن، سەڕەڕای بڕێڤه‌برنا چەندین کەمپینێن نیڤدەولەتی دژی نەبوونا دادپەروەریێ. بەلێ دیسان ئەڤ چەندە پێتڤی ب چارەسەریەکا ئێکجاری یە ژ بەر کو ئاریشە کەڤنارە.

© 2017 Hawler