شوبات 27, 2020

فەرماندەكانی حەشد دوای كوژرانی موهەندیس و سولەیمانی: وەك ئیفلیجمان لێهاتووە

میلیشیاكانی حەشدی شەعبی نزیك لە ئێران لە دۆخێكی ئاڵۆزدان، هەر بۆیە ناتوانن لەم كاتەدا وەڵامی كاریگەری كوژرانی ئەبوو مەهدی موهەندیس بدەنەوە كە سەرەتای كانوونی دووەم لەگەڵ قاسم سولەیمانی لە نزیك فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی بەغدا كوژرا.
 
لە دوای كوژرانی موهەندیس و سولەیمانی، سەركردەكانی حەشد كۆبوونەوەیەكیان كرد، بە گوێرەی راپۆرتێكی ماڵپەڕی (میدڵ ئیست ئای)ی قەتەری، پەیامی كۆبوونەوەكە ئەوە بووە كوژرانی ئەو دوو فەرماندە شیعەیە "پێشێلكاریی یاسا نێودەوڵەتییەكانی ململانێ و تەحەداكردنێكی راستەوخۆی حەشد بووە لەسەر خاكی وڵاتی خۆی".
 
رۆژی چوارشەممە و دوای مووشەكبارانی بنكەی عەین ئەلئەسەد و هەرێمی كوردستان لەلایەن ئێرانەوە، قەیس خەزعەلی، فەرماندەی عەسایبی ئەهلی حەق، لە تویتێكدا هۆشداری دا كە "كاتی وەڵامی عێراقی" هاتووە، وەڵامەكەش "لە وەڵامی ئێران كەمتر نابێ".
 
ماڵپەڕە قەتەرییەكە ئاشكرای دەكات لەو كاتەی ئێران خەریكی مووشەكبارانی عەین ئەلئەسەد و هەولێر بوو، فەرماندەكانی سوپای پاسداران و گروپە عێراقییەكان كۆبوونەوەیەكی چوار سەعاتییان كردبوو، باسیان لەوە كردبوو ئەگەر ئەمریكا وەڵامی مووشەكەكانی دایەوە، هەنگاوی داهاتووی ئەوان چی بێ.
 
ئەمریكا وەڵامی هێرشەكانی نەدایەوە، لە كاتێكدا تاران و واشنتن لە رێگەی باڵیۆزخانەی سویسرا لە تاران لە پەیوەندیی بەردەوامدا بوون بۆ ئەوەی دۆخەكە هێور بكەنەوە. بەرپرسێكی باڵای كۆشكی سپی، بۆ رۆژنامەی (وۆڵ ستریت جورناڵ)ی ئەمریكی ئاشكرا كردووە كە هەر دوای كوژرانی قاسم سولەیمانی، ئەمریكا بە نامەیەكی فاكس داوای لە ئێران كردبوو "دۆخەكە ئاڵۆز مەكەن". ئەو پەیوەندییانە لە رۆژی كوژرانی سولەیمانی هەتا دوای هێرشە مووشەكییەكانی هەفتەی رابردووی ئێران بەردەوام بوون.
 
ژمارەیەك فەرماندەی حەشد بە (میدڵ ئیست ئای)یان راگەیاندووە كە بە لەدەستدانی ئەو دوو فەرماندەیە وەك "ئیفلیج"یان لێهاتووە و توانای ئەوەیان نییە بە جۆرێك لە بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا بدەن لێكەوتەی قورسی بۆ ئەمریكییەكان هەبێ. یەكێك لە فەرماندەكانی نزیك لە سولەیمانی و موهەندیس دەڵێ: "ئەوەی روویدا تووشی سەرسوڕمانی كردووین، وەك كابووسێكە. لەدەستدانی هەردووكیان لە یەككاتدا هەموومانی تووشی شۆك كرد. شێواز و كات و شوێنی كوشتنەكەیان شۆكە، ئازاربەخشە و ترسناكە".
 
سولەیمانی داڕێژەری سەرەكی و جێبەجێكاری ستراتیژی بەرگریی ئێران لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاست بوو، دەستی باڵای لە دروستكردن و رێكخستنی هەموو میلیشیا شیعەكانی ناوچەكەدا هەبووە، لە كاتێكدا موهەندیس سەركردایەتی رێكخستن و هاوئاهەنگیی نێوان ئەو باڵەی حەشدی دەكرد كە لە ئێرانەوە نزیكن. بۆیەش وەك سەركردەكان دەڵێن، بە لەدەستدانی ئەو دوو فەرماندەیە، متمانە و توانای كاركردنی پێكەوەییان نەماوە.
 
سیاسییەكی دیاری شیعە وێڕای پشتڕاستكردنەوەی بۆچوونی فەرماندەكەی حەشد دەڵێ:  "گروپە چەكدارەكانی نزیك لە ئێران فەرمان جێبەجێ دەكەن، بێ ئەوەی خۆیان هیچ بۆچوونێك یان پڕۆژەیەكی تایبەتیان هەبێ. ئەم گروپانە لەسەر دوو تەوەر كاریان دەكرد: ئەبوومەهدی و سولەیمانی. ئەو دووە ورەیان پێدەبەخشین و ئامانجیان بۆ دادەنان".
 
پڕۆژەكەی سولەیمانی كە كاری لەسەر دەكرد، بە هیلالی شیعی ناوی دەركردووە. پانتاییە جوگرافییەكەی لە سنوورەكانی ئێرانەوە سنووری سێ وڵاتی دەبڕی هەتا دەگەیشتە سەر دەریای ناوەڕاست. كەسایەتییە سیاسییەكە پێیوایە: "ئەو پڕۆژەیەی ئەوان خەیاڵكردە و واقیعبینانە نییە، چونكە سنووری جوگرافی و خشتەی كاتی نییە. سنووری ئەم پڕۆژەیە هەمیشە لە لایەن موهەندیس و سولەیمانییەوە دەكێشرا".
 
موهەندیس كە ناوە فەرمییەكەی جەمال جەعفەر ئیبراهیمە، بە جێگری سەرۆكی دەستەی حەشدی شەعبی دادەنرا، بەڵام لە مانگی ئەیلوولی رابردووەوە هیچ پۆستێكی فەرمی نەبوو، واتە دوای ئەوەی عادل عەبدولمەهدی، سەرۆكوەزیرانی كاربەڕێكەری عێراق، بڕیاری رێكخستنەوەی پێكهاتەی حەشدی شەعبی دەركرد و پۆستی جێگری سەرۆكی لە هەیكەلی حەشد لادا. ئەبوو مەهدی لە حەفتاكانەوە پەیوەندیی بە ریزەكانی حیزبی دەعوەی ئیسلامیی عێراقەوە كردووە و لە سەردەمی جەنگی ئێران ـ عێراقدا چووەتە ناو ریزەكانی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامیی ئێران.
 
فەرماندەیەكی دیاری حەشد لەبارەی موهەندیسەوە بە ماڵپەرە قەتەرییەكە دەڵێ: "موهەندیس بەرپرسی ئیقاعی كاركردنی هێزە چەكدارەكان بوو. ئەو دەیزانی چۆن مامەڵە بكات و ئاراستەیان بكات بەرەو شوێنی مەبەست. ئەو هەموو دەسەڵاتە دارایی، ئیداری و سەربازییەكانی لای خۆی هێشتبووەوە، بۆ ئەوەی بەسەر هەموو خەڵكانی دەوروبەری خۆیدا زاڵ بێ"، هەر بۆیە دۆزینەوەی شوێنگرەوەكەی "كارێكی زۆر سەختە".
 
دەستەی حەشدی شەعبی لە هاوینی 2014 دامەزرا، دوای ئەوەی سوپای عێراق نەیتوانی لەبەردەم هێرشی داعش خۆی بگرێ. حەشد دامەزراوەیەكی چەترە، ئەو گروپە زۆرینە شیعانە لە ژێریدا كۆدەبنەوە كە ساڵانێك بوو بە شێوەی سەربەخۆ كاریان دەكرد. سوپای بەدر، كەتایبی حیزبوڵڵا و عەسایبی ئەهلی حەق بە سێ رێكخراوی سەرەكیی حەشد لەقەڵەم دەدرێن. موهەندیس بە كردەوە چاودێری هاوئاهەنگی و ئیدارەی هەموو گروپەكانی ناو حەشدی دەكرد. 
 
بەگوتەی فەرماندەكانی حەشد، سیاسەتی ئیدارەكردنی موهەندیس كێشەی گەورەشی لە ریزەكانی حەشددا دروستكردبوو، بە جۆرێك گرێبەست و پۆستەكانی حكومەتی دەدا بەو گروپانەی لە خۆیەوە نزیك بوون و چاوپۆشی لە دزرانی مووچەی میلیشیاكان دەكرد و ئەگەر گروپێك بەرەنگاری فەرمانەكانی ببووایە، ئەوە لە مووچە و كەلوپەلی سەربازی بێبەشی دەكرد. ئەم جۆرە ئیدارەكردنە لە رابردوودا ململانێی لە نێوان گروپەكاندا دروستكردبوو، چاوەڕێ دەكرێ لە داهاتووشدا سەرچاوەی ململانێ بێ، كاتێك میراتی موهەندیس لە حەشدا دابەش دەكرێ.
 
فەرماندەیەكی بەرچاوی حەشد بە (میدڵ ئیست ئای) دەڵێ: "بۆ نموونە موهەندیس پێنج بەڕێوەبەرایەتی حەشدی خستبووە ژێر ئیدارەی زاواكەی، لە كاتێكدا ژمارەیەك لە بەڕێوەبەرایەتییەكان بە كەسانی نزیك لە خۆی درابوون، ئەمانە ئەو پۆستانەن كە گروپەكان (دوای نەمانی موهەندیس) چاویان لەسەریەتی".
 
رۆژێك دوای كوژرانی سولەیمانی، گروپە شیعەكانی پەرلەمانی عێراق داوایان لە حكومەت كرد هێزەكانی هاوپەیمانان لە عێراق دەربكات. سەركردەكانی حەشد دەڵێن ئەو هەنگاوە بۆ هێوركردنەوەی گروپە تووڕەكان و بەدەستهێنانی كات بۆ خۆكۆكردنەوە بووە.
 
فەرماندەیەكی حەشد دەڵێ: "ئامانج لەو بڕیارە ئەوە بوو قەیرانەكە كزبكرێتەوە پێش ئەوەی هەركام لە گروپەكان شتێك بكات كە دواتر نەتوانین مامەڵەی لەگەڵ بكەین. دۆخی ئێستا و هەڕەشە دووبارەكانی ئەمریكا جموجۆڵی زۆربەی سەركردەكانی ئیفلیج كردووە. پێویستمان بە كاتە بۆ ئەوەی شین بگێڕین، خۆمان كۆبكەینەوە و هێزەكانمان یەكبخەینەوە و بڕیار لەسەر هەنگاوی داهاتوومان بدەین، نامانەوێ چالاكییەكی بێكەڵك و سنووردار بكەین كە هەست و سۆز پێمانی كردبێ".
© 2017 Hawler